İbn Berri, hayatı, eserleri ve Mesâ'il Mensûre fi't-Tefsir ve'l-Arabiyye ve'l Meânî adlı eserinin incelenmesi

Arap dili, Kur'ân-ı Kerim dili olduğundan neredeyse bütün Müslümanlar tarafından ilgi görmüş ve bu dile hizmet etme hedeflenmiştir. Sadru'l-İslâm Dönemi'nde Hz. Ali'nin teşvikiyle bu dilin kaidelerinin başlatıldığı bilinmektedir. Emeviler ve Abbâsîler Dönemi'nde olduğu gibi Fâtımîler ve Eyyûbîler Dönemi'nde de bu gelişim devam etmiştir. Başta Mısır olmak üzere Halep, Bağdat, Şam, Basra gibi önemli bölgelerde ilim merkezleri kurulmuş ve bu merkezlerde birçok değerli âlim yetişmiştir. Fâtımîler Dönemi'nde bu bölgelerde kurulan ilim merkezlerinde daha çok, Şiî düşünceyi yayma faaliyetleri gerçekleşirken Eyyûbîler Dönemi'nde Sünnî düşünceyi yayma hedeflenmiştir. Fâtımîler'in son dönemleri ve Eyyûbîler'in ilk dönemlerinde Mısır'da doğup yetişen, sünnî düşünceye mensup değerli şahsiyetlerden biri de İbn Berrî en-Nahvî'dir (ö.582/1187). Mısır bölgesinde yetişen bu değerli şahsiyet, Arap dilinde döneminin önde gelen şahsiyetlerinden biri sayılmış, bu yetkinliği ve dile hâkimiyeti, onun Divân-ı inşâ'da başkâtip olarak tayin edilmesini sağlayarak önemli bir görev almasına vesile olmuştur. Ülkemizde hakkında detaylı bir çalışma yapılmayan bu değerli şahsiyetin tanıtılmayı hak ettiği düşünülerek bu çalışmaya konu edilmiştir. Bu çalışmada İbn Berrî'nin hayatını araştırmak suretiyle onu daha yakından tanıyıp Arap dili bağlamında ilmi kişiliği tanıtılmıştır. Ayrıca onun "Mesâi'l –Mensûre fi't-Tefsîr ve'l-'Arabiyye ve'l-Me'ânî" adlı eserinde dil açısından değindiği otuz iki mesele ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: İbn Berrî; Arap Dili; Nahiv; Mesâi'l el- Mensûre.