İbn Haldun`da sosyoekonomik değişme

İbn Haldun, değişim teorisini insanların sosyal varlıklar olduğu varsayımı üzerinde inşa etmiştir. Ona göre sosyal organizasyon gerekli bir şeydir. Çünkü biç kimse kendi kendine yeterli değildir. İnsanlar saldırıya engel olacak kuvvetli bîr otoriteye aynı zamanda İhtiyaç duyarlar. Halk üzerinde mutlak bir otoriteye sahip ve onları birbirlerinin saldırılarından koruyacak bir hükümdara gerek vardır. İbn Haldun'un değişim teorisi iki farklı sosyo-ekonomik yapıya dayanır (göçebe-yerleşik). O, tarihsel gelişmeyi bu yapılan- gözlemleyerek açıklamıştır. Yerleşik hayat göreli olarak seküler, zengin ve gelişmiştir. Ahlaki, ruhi, fiziki ve kültürel açıdan yerleşik ve göçebe halk iki ayrı dünyada yaşarlar. İbn Haldun'un teorisi yerleşik halk ile göçebe halkın çatışmasına dayanır. Çöl göçebeleri şehrin lüksüne sahip olmak ister; kentleşme onların bu amaçlarını gerçekleştirmek için kurulur. Bu nedenle göçebeler sürekli olarak atak olur ve şehirleri ve kasabaları fetheder. Kentsel alanların fethedilmesi sonucunda devlet ya da imparatorluk kurulur. Fakat fetihçiler bir kere şehre yerleştiklerinde, egemenliği altına aldıkları yerleşik halkın dejenerasyonuna uğrarlar. Bu nedenle tarih, döngüsel bir değişimdir. Asabiyet, toplumun gelişmesinde en önemli faktördür. Bu soyut kavram bir birlik fikrini ifade etmektedir ki; bu da sosyal grup bağlılığını sağlamaktadır. Benzer şekilde kan bağı da aynı sosyal gruplaşmayı temin eder. Bununla birlikte bu bağın, yani asabiyetin kan bağı ilişkisine dayanmış olması gerekmez. Asabiyet sosyal olduğu kadar, psikolojik, fiziksel ve siyasi bir fenomendir.