İç borçlanmanın enflasyonist etkisi ve Türkiye üzerine bir uygulama

Bu çalışmanın amacı, iç borçlanma, iç borçlanmanın enflasyonist etkisive Türkiye'de iç borçlanma ile enflasyon arasında bir nedensellik ilişkisi olupolmadığını araştırmaktır.Kamu gelirleri ile kamu giderleri arasındaki fark kamu açıklarınıoluşturmaktadır. Hükümet kamu açıklarını vergilendirme ile karşılayabilir.Hükümetin vergilendirmeden kaçınması halinde başvurabileceği üç yöntembulunmaktadır. Bunlar; iç borçlanma, dış borçlanma ve para basmadır.Türkiye'de sık olmamakla beraber, 1930'lu yıllardan 1970'li yıllarınortalarına kadar iç borçlanmaya başvurulmuştur, fakat iç borçlar özellikle1980'li yıllardan sonra önemli bir finansman kaynağı haline gelmiştir.Özellikle 1985 yılından itibaren artan finansman gereksinimi iç borçlanmaihtiyacının da artmasına neden olmuştur. Bu durum D BS'lerin kısa vadeli veyüksek faizli ihraç edilmesi sonucunu yaratmıştır. D BS'lerin yüksek faizleihraç edilmesi faiz oranlarını yükseltmiş, faiz oranlarının yükselmesi isedevletin ödeyeceği ana para-faiz ödemelerinin artmasına yol açmıştır.Alınan borç tutarı hükümetin temel gelirleri ile ödenememesi nedeniyle içborçlanma, alınan borçların faizlerini ödemek için yapılmış, bu durum ise içborcun sürekli yapılmasına neden olmuştur.Çalışmamda, Türkiye için 1995-2004 yılları arası aylık iç borç stokuve toptan eşya fiyat endeksi verileri kullanılarak Granger Nedensellik Testiuygulandığında şu sonuçlar bulunmuştur. Türkiye'de iç borçlanma enflasyonyaratan bir etkendir. Ayrıca enflasyon da iç borçlanma gerekliliğini artıran biretkendir.Sonuç olarak, ülkemizde uygulanan iç borçlanma politikalarındanhemen vazgeçilmesi mümkün değildir. Bu durumda iç borçlanma yönteminindeğiştirilmesi gerekmektedir. Bunun için kısa vadeli borçlanma sadece yıliçinde oluşan dönemsel gelir ve giderler arasındaki farkı telafi etmek içinyapılmalıdır. Buna karşılık uzun vadeli borçlanma ileride gelir getirecekyatırımların finansmanı için kullanılmalıdır. Böylece iç borçlanmanın geriödenmesi için tekrar borçlanılmaya gerek kalmayacaktır.