II. Meşrutiyet Dönemimden Lozan Barış Antlaşmasına kadar Kürt Teali ve Teavün Cemiyetinin faaliyetleri.

153ÖZETAnadolu'ya yapılan ilk Türk akınları, Büyük Selçuklu Devleti SultanıTuğrul Bey'in kardeşi Çağrı Bey'in 1018- 1021 yılları arasında Anadolu'yayaptığı seferle başlamıştır.Aynı ırkın evlatları oldukları için Türkler ve Kürtler Anadolu'nunTürkleşmesinde birlikte rol almışlardır.Karakoyunlu ve Akkoyunlu Devleti içinde yer alan Kürtler İdris-i Bitlisive Yavuz Sultan Selim arasındaki anlaşmadan sonra Osmanlı hakimiyetinikabul etmişlerdir.Osmanlı Devleti Padişahı II. Abdulhamit Hamidiye Alayları ve AşiretOkullarını kurarak, devlet otoritesinin Doğu Anadolu'nun her tarafınagirmesini ve Ermenilere karşı silahlı birlikler oluşturulmasını hedeflemiştir.19. yüzyıla gelindiğinde ise Doğu Anadolu'da Osmanlı egemenliğinekarşı ayaklanmalar patlak vermiştir. Bu isyanlar ideolojik olmaktan uzaktır.Vergi vermeme, aşiretler arası memnuniyetsizlikler, bazı ağa ve reislerinçıkarlarının zedelenmesi gibi durumlar söz konusudur.II. Meşrutiyet Döneminde özellikle Rusya ve İngiltere'nin teşvikleriyleKürtçülük fikri ortaya atılmıştır. Doğu Anadolu'yu bölmek için Ermenistanfikri kafi gelmeyince İngiltere, Rusya ve Fransa Kürt meselesini birgenişleme aracı olarak kullanmışlardır.İngiltere'nin desteği ile Seyyid Abdülkadir başkanlığında Kürt Teavünve Terakki Cemiyeti kurulmuştur. (2 Ekim 1098).Cemiyet Kürtçülük fikrini Osmanlı topraklarında yaymaya çalışmışancak zararlı faaliyetlerinden dolayı 1909 yılında kapatılmıştır.Mondros Mütarekesi'nden sonra Cemiyet Kürt Teali ve TeavünCemiyeti olarak tekrar çalışmalarına başlamıştır.154Cemiyet içerisinde bir kesim, Kürt bağımsızlık fikrini savunurken,cemiyetin başkanı Seyyid Abdülkadir otonomi (daha sonra bağımsızlıkfikrini benimsemiştir) ve Kürt - Türk birliği tezini savunmuştur.Cemiyet temsilcisi Şerif Paşa, Paris Barış Konferansı'nda DoğuVilayetlerinin Ermeni ve Kürt bölgelerine bölünmesi konusundaErmenilerle anlaşmıştır.Ali Galip olayı ve Koçgiri isyanın çıkmasında, bağımsız bir Kürdistaniçin Rus ve İngilizlerle birlikte hareket edilmesinde cemiyetin önemli bir rolüolmuştur.Osmanlı Mebusan Meclisi'nde cemiyetin ve Şerif Paşa'nın faaliyetlerişiddetli tartışmalara neden olmuş, Mustafa Kemal Paşa'da bu zararlıfaaliyetlere karşı Doğu ve Güneydoğu Halkını Milli Mücadele'ye dahiletmeyi başarmıştır.1920 yılına gelindiğinde cemiyetin faaliyetlerine son verilmiştir.Cemiyetin başkanı Seyyid Abdülkadir ise Şeyh Said İsyanında rol almış,isyan başarısızlıkla sonuçlanınca yargılanmış ve idam edilmiştir.