III. Murad'a sunulan gazanın ve savaş atlarının faziletine dair bir eser: Miftâhuʾl-ʿAdâle (53b-104b) (İnceleme-metin)

Bu çalışmada 1574-1595 yılları arasında hüküm süren, kitaplara düşkünlüğü ile bilinen Osmanlı sultanı III. Murad'a sunulan 1578'den önce kaleme alındığı tahmin edilen Miftâhu'l-˘Adâle 'Adaletin Anahtarı' isimli, manzum parçalar da içeren mensur bir eser incelenmiştir. Şeyh İbrahim Tennûrî'nin (ö.1482) soyundan gelen Ebussu'ûd bin Sa'dullâh (ö. 1595?) tarafından kaleme alınan ve iki babdan oluşan bu eserin ilk babı gaza ve gazilerin faziletlerine, ikinci babı ise gaza için kullanılan bineklerin faziletlerine ayrılmıştır. Çalışmada eser ve müellifi hakkında bilgi verilmiş ve eserin ilişkili olabileceği siyasetname, gazavatname gibi türler hakkında bir değerlendirme yapılmıştır. Ardından eserin içeriği ortaya konmuştur. Müellif ele aldığı her konu için ayet, hadis ve peygamber kıssalarından örnekler vermiş, bu örnekleri hikâyet başlığı altında anlatmıştır. Gaza ve savaş atlarının faziletleri dışında adaletin önemine de değinen eser aynı zamanda Osmanlı-İran savaşları için Osmanlı lehine propaganda unsurları da içermektedir (Samancı, Güney ve Yalçın, 2023: 201-232).