İleri yaşlı bireylerin iyi oluşlarının perma yaklaşımı bağlamında incelenmesi: Nitel bir çalışma

Amaç: Yaşlı bireylerin yaşamları, ilerleyen yaşlarıyla birlikte giderek daha karmaşık hale gelmektedir. Bu kapsamda, psiko-sosyal anlamda iyi oluş durumlarını nasıl sürdürdükleri veya iyi olmayı nasıl deneyimlediklerinin tam olarak anlaşılması önemli olabilmektedir. Bu çalışma ileri yaştaki bireylerin iyi oluş kavramını nasıl deneyimlediklerini ya da PERMA modeli kapsamında iyi oluşu destekleyen unsurların ne olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yapılan araştırma doğrultusunda, her yaş grubundan bireyin, iyi oluşunu destekleyecek ve yaşlılık döneminde bireylere daha pürüzsüz bir yaşamı sağlayabilecek bilgilerin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırma nitel araştırma türlerinden, yorumlayıcı fenomenolojik desende yapılmıştır. Bireylerin iyi oluşuna ilişkin deneyimleri, bakış açıları ve fikirleri PERMA modeli çerçevesinde anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmada çalışmaya katılmayı kabul eden, beklenen yaşam süresini aşmış 13 birey ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile veriler toplanmış ve tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Bulgular: İleri yaştaki bireylerin iyi oluş durumlarına ilişkin araştırmada "İleri Yaşta İyi Oluş" incelenen fenomendir. Çalışma; "toplumsal katılım ve anlamlı yaşam", "aile ve kuşaklararası bağlar", "anlam arayışı ve içsel yolculuk", "bağımsız yaşlanma arzusu ve mekânsal düzen" ve "yaşlılıkta emek ve emeğin sonlanışı" olmak üzere beş alt tema ile oluşturulmuştur. Sonuç: İleri yaştaki bireylerin iyi oluşlarını sürdürebilmelerinde; zamanı hobi ve uğraşlarla anlamlı kılarak yaşlanmak, sosyal ilişkiler ve toplumsal bağlar kurmak, aile ve özellikle torunlarından duygusal destek almak, içsel anlam arayışıyla manevi doyuma ulaşmak, bağımsız yaşam arzusu ve uygun yaşam alanlarında yaşamak ile mesleki kimliklerini ve toplumsal rollerini değerlendirmek belirleyici olmuştur. Bu unsurlar, yaşlı bireylerin yaşamlarına değer katmakta ve iyi oluşlarını çok boyutlu olarak şekillendirmektedir. Anahtar Kelimeler: ileri yaş, iyi oluş, PERMA modeli