İlköğretim 5.sınıf öğrencilerinin okula yabancılaşma düzeylerine etki eden sosyo-demografik değişkenlerin belirlenmesi

iÖZETİLKÖĞRETİM 5. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN OKULA YABANCILAŞMADÜZEYLERİNE ETKİ EDEN SOSYO-DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİNBELİRLENMESİÖzlem UZUNYüksek Lisans Tezi, İlköğretim Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Songül TÜMKAYANisan, 2006, 117 sayfaBu çalışmanın amacı, ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okula yabancılaşmadüzeylerini ölçecek bir ölçme aracı geliştirerek öğrencilerin yabancılaşma düzeylerineetki eden sosyo-demografik değişkenlerin belirlenmesidir.Bu çalışmada evrenden oranlı küme örneklem alma yoluna gidilmiştir veçalışma iki aşamada gerçekleşmiştir. Birinci aşama için ön çalışma örneklemi üç farklıokulda öğrenim gören 310 5. sınıf öğrencisi ile yapılmıştır. Öğrencilere 96 maddedenoluşan yabancılaşma ölçeğinin ilk formu uygulanmıştır. Yapı geçerliği örneklemi içiniki farklı okulda öğrenim gören 132 5. sınıf öğrencisinden veri toplanmıştır. Benzerölçek geçerliği için 83, test-tekrar test güvenirlik çalışması için ise öğrenciyabancılaşma ölçeğinin 51 5. sınıf öğrencisine dört hafta arayla iki kez uygulanmasıylaveriler toplanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında sosyo-demografik özelliklere göreyabancılaşmayı ölçmek için birinci aşamada geliştirilen ÖYÖ'den (ÖğrenciYabancılaşma Ölçeği) alınan puanlar ile cinsiyet, ailenin algılanan ekonomik düzeyi,okul SED, ailenin eğitim düzeyi ve sınıf mevcudu açısından anlamlı farklılıkgöstermekte midir sorusuna, dördü özel, dokuzu devlet okulu olan toplam on üçilköğretim okulundan toplanan verilerle yanıt aranmıştır. Bu okullarda 493 kız (% 50.2),489 erkek (% 49.8) olmak üzere toplam 982 öğrenciden veri toplanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir : Çalışmada geliştirilenÖğrenci Yabancılaşma Ölçeğinin güvenilir ve geçerli olduğu görülmüştür. Ölçeğin,iigüçsüzlük, anlamsızlık, sosyal soyutlanma ve kuralsızlık olmak üzere dört faktördenmeydana geldiği ortaya konmuştur.Cinsiyet açısından erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre ÖYÖ ile güçsüzlük,kuralsızlık ve sosyal soyutlanma alt ölçeklerinden aldıkları puanlara bakıldığında, erkeköğrencilerin kız öğrencilere oranla daha yüksek oranda yabancılaşma yaşadığısaptanmıştır. Ailenin algılanan sosyo ekonomik düzeyi (SED) değişkenine bakıldığındaorta SED'deki öğrenciler üst SED'deki öğrencilere göre daha yüksek düzeydegüçsüzlük yaşamaktadır. Öğrencilerin okul SED'i ile yabancılaşma düzeylerikuralsızlık alt ölçeği hariç diğer alt ölçeklerden aldıkları puanlar arasında anlamlı birfarklılığın olduğu görülmüştür. Buna göre alt SED'ki okullarda eğitim gören öğrenciler,orta ve üst SED'deki okullarda eğitim gören öğrencilere göre daha yüksek düzeydeyabancılaşma göstermiştir. Öğrencilerin aile (anne-baba) eğitim düzeyi ile yabancılaşmadüzeyleri arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Bu farka göre okuma yazmabilmeyen anneye sahip öğrenciler, ortaokul ve lise mezunu anneye sahip öğrencileregöre daha yüksek düzeyde yabancılaşma gösterirken okuma yazma bilmeyen ve ilkokulmezunu babaya sahip öğrenciler, lise mezunu babaya sahip öğrencilere göre dahayüksek düzeyde yabancılaşma göstermiştir. Öğrencilerin sınıf mevcuduna göreyabancılaşma düzeylerine bakıldığında güçsüzlük alt ölçeği hariç diğer alt ölçeklerdenaldıkları puanlar arasında anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Bu farka göre; 25-34 kişilik sınıflarda eğitim gören öğrenciler 45-54 kişilik sınıflara göre daha yüksekdüzeyde yabancılaşma göstermiştir.Anahtar Kelimeler : Yabancılaşma, Güçsüzlük, Anlamsızlık, SosyalSoyutlanma, Kuralsızlık.