İlköğretim I. kademede görülen zorba davranışların sınıf değişkenleri ve atmosferi algılamalarına göre incelenmesi

Araştırmanın amacı, ilköğretim sınıflarda görülen zorbalık davranışlarını sınıf değişkenleri ve sınıf atmosferi algılamaları açısından incelemektir. Bu amaçla önce sınıflarda görülen zorbalığın yaygınlığı ve türleri ortaya çıkarılmış, zorbalığa karışmayan, kurban ve zorba öğrenciler, sınıf değişkenleri açısından değerlendirilmiş ve sınıf atmosferini algılama biçimleri ortaya çıkarılmıştır. Araştırma, 2006?2007 öğretim yılında İstanbul ili Avcılar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ilköğretim okullarının, dördüncü ve beşinci sınıflarında eğitim gören 239'u kız ve 249'u da erkek olmak üzere toplam 488 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada, öğrencilerin maruz kaldığı ve uyguladığı zorbalık türlerini ve yaygınlığını belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen Zorba Davranışlar Anketi, yarı yapılandırılmış Öğrenci Görüşme Formu, Kişisel Bilgiler Formu, Sınıf Atmosferi Ölçeği (Şeker 2000), Kimdir Bu ve Kime Göre Ben Neyim envanterleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ilköğretim okullarında öğrencileri arasında görülen zorbalık olaylarının yaygınlığının ve zorbalık olaylarına karışan öğrencilerin oranın oldukça yüksek olduğu dikkati çekmiştir. Öğrencilerin en yaygın olarak maruz kaldıkları ve uyguladıkları zorba davranışların bedensel zorbalık sınıflamasında ?itme?; sözel zorbalık sınıflamasında?, ?isim takma?; duygusal zorbalık kapsamında ?gruplara ve oyunlara almama?; cinsel zorbalık türünde ise ?cinsel içerikli sözler duyma/söyleme? olduğu belirlenmiştir. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla zorba davranışlara maruz kaldığı ve daha fazla zorba davranışları uyguladığı tespit edilmiştir. Zorbalık olaylarına karışmayan, kurban ve zorba öğrenci gruplarındaki öğrencilerden kurban ve zorba öğrenciler zorbalık olaylarına karışmayan öğrencilere göre daha düşük akademik başarıya ve sınıf atmosferi algısına ve daha olumsuz öğretmen ve arkadaş etkileşimine sahip oldukları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Zorbalık, Sınıf Atmosferi, Zorba, Kurban