İşitme engelli çocukların dil gelişimi için interaktif eğitim materyali tasarımı

Bu tez çalışması, işitme engelli çocukların dil ve algı gelişimindeki eksikliklerini gidermek için, görsel eğitim yöntemleri ve mobil teknolojilerden yararlanmanın öğrenmeye katkısını sorgulamaktadır. Yapılan araştırmada, işitme engelli bireyler için oluşturulan sözlük ve eğitim kitaplarının görsel iletişim açısından göz ardı edildiği saptanmıştır. İşaret dilinde çok önemli bir yere sahip olan dudak, mimik ve beden hareketlerinden yoksun olarak, tek kare fotoğrafla öğretmeye çalışan bir yöntem yetersizdir. İşaret dili eğitim sorunlarının çözümüne yönelik; görsel iletişim ve görsel algı kuramları doğrultusunda oluşturulan Mobil Görsel Sözlük tasarımının, iki boyutlu pdf sözlük ve kitaplardan daha yararlı olacağı öngörülmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde mağara çizimlerinin zamanla nasıl sembollere ve ses kümelerine dönüştüğünü gösteren alfabenin evrimi ve görsel iletişimin tarihsel arka planı analiz edilmiştir. Retorik, Göstergebilim ve Görsel algı kuramlarının işaret diliyle olan ilişkisi sorgulanmıştır. İkinci bölümde, işitme engelliler için uygulanmış ve uygulanmakta olan eğitim yöntemleri incelenerek alan bilgisi oluşturulmuş ve temel sorunlar saptanmıştır. Elde edilen verilerle, Alfabedeki her bir harf için bir kavram, tipografik dışavurum yöntemiyle tasarlanmış ve etkileşimli mobil sözlükte kullanılmak üzere animasyon haline getirilmiştir. Ayrıca sözcüğün, işaret dilindeki kullanımı canlı modelin dudak, mimik ve beden hareketleriyle videoya alınarak, mobil uygulama için hazırlanmıştır. Türkçe İşaret Dili (TİD) parmak alfabesi sayısal font tasarımı yapılarak, bilgisayar ve bilişim ortamındaki işaret dili font eksikliğimiz giderilmiştir. Son olarak, mobil ve bilişim teknolojilerine uyumlu, çoklu ortam öğeleriyle zenginleştirilmiş, Türkçe İşaret Dilini ve sözcük dağarcığını geliştirmeyi amaçlayan bir Görsel İletişim Sözlüğü tasarlanmıştır. TİDGİS adı verilen etkileşimli mobil sözlük uygulaması, bilişim ortamlarında ve android sistemde test edilmiştir. Anahtar Sözcükler: İşitme Engelli, Görsel İletişim, Eğitim, Mobil Sözlük, Grafik Tasarım