İsmail Fenni Ertuğrul`un sözel taksimleri

ÖZET Bu çalışmada, 1856-1946 yıllan arasında yaşıyan İslâm bilginlerin İsmail Fennî Ertuğrul'un, geleneksel Türk sanat musikisinin doğaçlamaya dayalı tek geleneği olan taksim türünde bağdadığı sözel bağdalan ele alındı. Yaşamı süresince Türk nwsikisiyle uğraşan bağdar, kanun ve kemançalar Fennî, ölmeden önce yayınladığı on fasıldan oluşan dizide yer alan yaratılan dışında bugüne dek yeterince tanınmamış ve in celenmemiştir. Bu nedenle, çalışmanın konusu olan sözel taksimlerin, bağdann musiki çalışmalarını topladığı özgün elyazması defterlerin bu lunduğu Beyazıd Devlet Kitaplığı'mn tozlu raflanndan kurtanlarak günışığına çıkarılması, incelemeyi birkaç boyutta yapmayı gerektirdi. Bunlardan ilki, taksimleri notaya alan İsmail Fennî'nin ayrıntılı bir yaşambetiminin yazılmasıdır. Bu doğrultuda, daha önce Lisans çalışmasında yaşamına ilişkin verdiğimiz bilgiler, bulunan yeni kay naklarla geliştirilerek daha kapsamlı bir yapı kazandı. Giriş'de Fennî'nin genel yaşamının ardından Türk felsefesindeki yeri ve bu alandaki çalışmalan veriliyor. Ardından musiki alanındaki çalışmalan ve Türk musikisi üzerine görüşleriyle bölüm tamamlandı. 1. Bölüm'de 15inci yüzyıldan günümüze dek ulaşan kuram be tiklerinde yer alan bilgiler ışığında taksim geleneği ve türe ilişkin açıklama yer aldı. 2. Böİüm'de çalışmaya gereç oluşturan sözel taksimlerin dökümü yapıldı ve ardından ırasal özellik gösteren on taksim örneği saptanarak çözümlendi. Bu çözümlemelerin amacı, taksimlerin yayınlanabilir du ruma getirilmesinin yanısıra geleneği ne ölçüde yansıttıklarını saptamak oldu. Çözümlemeler, 1. bölümde verilen ve geleneği ortaya koyan kuram betiklerinden yararlanılarak yapıldı. Çözümlemelerde saptanan bulguların ele alındığı Sonuç'un ardından seslendirilebilir düzeye getirilen on taksim notası EKl'de ve Fennî'nin tüm sözel taksimlerinin özgün notalan EK2*de verilerek çalışma ta mamlandı. 63