İttihat ve Terakki Genel Merkez Binası Kızıl Konak'ın restorasyonu (1917-1918)

Bu çalışma, bir zamanlar İstanbul Cağaloğlu'nda bulunan günümüzde ayakta olmayan Kızıl Konak'ın (Münif Paşa Konağı, Pembe Konak) 1917-1918 yılları arasında İttihat ve Terakki Cemiyeti himayesinde iken geçirmiş olduğu restorasyonu anlatmaktadır. Osmanlı Devleti'nin son döneminin fiilen yönetildiği konak Türk tarihi açısından önemli bir yere sahiptir. Çalışmanın kaynakları İttihat ve Terakki Cemiyeti ile ilgili genel başvuru eserleri ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde bulunan Maliye Nezareti Emlak-i Emriyye Müdiriyeti fonu içerisinde bulunan belgeler olmuştur. Bu belgeler 533 görüntüde sıralanmaktadır ve bu çalışma için tamamı incelenmiş ve çevirisi yapılmıştır. Osmanlı Devleti'nin son dönemine damga vuran önemli devlet adamlarından birisi olan Münif Paşa ile başlayan konağın serüveni Cumhuriyet Gazetesi'nin 1974 yılında yeni bir binaya taşınması ile son bulmuştur. Kızıl Konak dönemine damga vuran bir yapı olarak inşa edilmiştir. Yaklaşık 110 ila 120 yıl ayakta kaldığı tahmin edilen konak çok önemli kararlara ve tarihi olaylara yakından tanıklık etmiştir. 1917-1918 yıllarıında yapılan geniş çaplı restorasyon çalışmalarından sonra büyük bir onarım geçirmemiş, bakımsız kalmış ve yılların getirdiği yorgunluğa dayanamamıştır. Münif Paşa, İttihat ve Terakki Cemiyeti, Cumhuriyet Gazetesi gibi önemli şahıs ve kurumlara ev sahipliği yapan Kızıl Konak için restorasyon çalışmaları başlatılmak istenmiş fakat izinler zamanında çıkmayınca konak daha fazla dayanamayarak 2019 yılında yıkılmıştır. Günümüzde konağın bulunduğu yerde bir otopark vardır. Çalışma; giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Girişte Osmanlı Devleti'ni çöküşe götüren olaylardan bahsedilmiştir. Birinci bölümde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuruluş aşamasından başlayarak lağvedilmesine kadar geçen süre üzerinde durulmuş ayrıca bu bölümde cemiyetin taşra yapılanması anlatılmıştır. İkinci bölümde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin genel merkezi olan Kızıl Konak'ın inşasından yıkılmasına geçen süre incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde konağa ait restorasyon süreci Osmanlı arşivlerinden elde edilen belgeler üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmadan elde edilen veriler ve ulaşılan sonuçlar izah edilmiştir.