İzmir İli Bornova ilçesindeki 55 yaş üstü kadınların kanser taraması yaptırma davranışı ve bu davranışın birinci basamak sağlık hizmetleri kullanımı ile ilişkisi

Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kanser önemli bir sağlık sorunudur ve toplam ölümlerin ikinci nedenidir. Kanser taramaları hastalığın erken tanısını sağlayarak önemli bir mücadele basamağını oluşturmaktadır. Ülkemizde UKTSP ile birinci basamak sağlık hizmetlerinin kanser taramada önemi artmıştır. Çalışmamızda kadınların kanser tarama davranışlarının birinci basamak sağlık hizmetleri kullanımı ile ilişkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Kesitsel tanımlayıcı bir desene sahip olan çalışma; İzmir ili Bornova ilçesinde bulunan 120 Aile Hekimliği Birimi (AHB)'den rastgele örneklem yöntemiyle belirlenen 30 AHB'de, Mart-Eylül 2015 tarihleri arasında, rastgele seçilen 383 kadın ile tamamlanmıştır. Birinci Basamak Değerlendirme Ölçeği (PCAS) ve kanser tarama davranışını sorgulayan sorulardan oluşan anket yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Kanser taraması yaptırma davranışı incelendiğinde meme kanseri, serviks kanseri ve kolorektal kanserler için en az bir defa kanser taraması yaptıranların oranı sırası ile %57,2, %46,5 ve %20,9 olmuştur. UKTSP'ye göre tarama yaptırma durumuna bakıldığında ise oranlar yine sırası ile %18,5 %40,1 ve %2,9 olmuştur. Meme kanseri yaptırma davranışı PCAS'ın ulaşılabilirlik boyutu ile, serviks kanseri yaptırma davranışı PCAS'ın güven boyutu ile kolorektal kanser taraması ise PCAS'ın yapısal özet boyut ve hasta hekim ilişkisi özet boyutu ile ilişkili bulunmuştur. Buna ek olarak kanser taraması yaptırma davranışı yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzey, gibi demografik değişkenler ve kronik hastalık, kanser öyküsü, ailede kanser öyküsü, kansere yakalanma korkusu gibi değişkenlerle ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Kanser tarama davranışı ve birinci basamak sağlık hizmetleri kullanımı arasında bir ilişki vardır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin ve aile hekimlerinin desteklenmesi, kanser özelinde de hedeflenen sağlık çıktılarına ulaşılmasını kolaylaştıracaktır.