J. Rawls'ın iktisadi adalet teorisi ve Türkiye ekonomisi

Bu çalışmada adaletin iktisadi boyutu ele alınmaktadır. Adalet Aristo'dan beri 'değerlerin değeri' olarak kabul edilmiştir. Bu konuda hem Tevrat'ta ve Kur'an'da hem de Doğulu ve Batılı düşünürlerin eserlerinde adaletin içeriği hakkında görüşler sunulmuştur. Yirminci yüzyılda adalet konusunda en kapsamlı çalışmayı J. Rawls yapmıştır. O da adaleti Aristo gibi diğer değerlere öncelemiş, her şeyin faydacılık uğruna feda edildiği bir ortamda adaleti vurgulayıp faydacılığa karşı çıkmıştır. Rawls, Kantçı geleneğe tabi olarak insanın başkalarının çıkarı için araçsallaştırılamayacağını, amaç olarak görülmesi gerektiğini vurgulamıştır. Rawls, yaşadığı çağdaki aşırı pozitivizmin baskısı altında adaleti temellendirirken Kant'tan farklı bir yöntem seçmiştir. Kant'ın numenal-aşkın-metafizik boyutlu yöntemi yerine Rawls, ampirik 'fıtrat durumu' (orginal pozition) analojisinden hareket etmiştir. Sandel'in ifadesiyle 'metafiziksiz bir liberalizm' kurmaya çalışmıştır. Rawls insan beni ile niteliklerini birbirinden ayırarak değişmelerden etkilenmeyen bir ben'i savunmuştur. Bu yaklaşım iktisadi adalet açısından kişinin niteliklerinin ortak sosyal bir değer olduğu, kişiyi ödüllendirme ya da cezalandırma aracı olarak görülmemesi sonucunu doğurmaktadır. Dolayısıyla gelir ve servet, toplumdaki en dezavantajlı durumda olanların en avantajlı çıkacağı şekilde dağıtılmalıdır. Ona göre liberal özgürlükçülerin ve meritokratik fırsat eşitlikçilerinin önerdiği sosyal politikalar yeterli değildir. Eşitsizlikleri ortadan kaldırmadan salt fırsat eşitliğinin sağlanması sonucu düzeltmeyecektir. Çalışmanın ilk bölümünde adaletin ve iktisadi adaletin tanımları verilecektir. İkinci bölümde modern öncesi, üçüncü bölümde İslam'da, dördüncü bölümde Batı'da iktisadi adalet ele alınacaktır. Beşinci bölümde çalışmanın ana hattını oluşturan J. Rawls'ın iktisadi adalet açıklamaları analiz edilecektir. Nozick, Sandel ve MacIntyre'ın eleştirileri verilecektir. Altıncı bölümde ise Türkiye Ekonomisi çeşitli veriler ve endekslerle ekonomik adalete uygunluğu bakımından irdelenecektir.