Kadın öğretmenlerde tükenmişlik (Burnout) sendromu: Nicel bir araştırma

Tükenmişlik, kişilerin duygusal yönden duyarsızlaşmaları, mesleklerinde kişisel başarısızlık hissi yaşamaları ile oluşan bir sendromdur. Tükenmişlik sendromu, genellikle kişiler arası iletişimin yoğun olduğu meslek alanlarında daha çok görülmektedir. Öğretmenlik de kişilerle ilişki içerisinde olmayı gerektirdiğinden tükenmişlik sendromunun yoğun olarak yaşandığı meslek dallarından birisidir. Özellikle kadın öğretmenler, iş ile aile hayatının görev ve sorumlulukları arasında denge kuramayarak strese girmekte ve tükenmişlik sendromuna yakalanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Amasya ili Merkez ilçede görev yapan kadın öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerini saptamak ve tükenmişlik düzeylerinin demografik, bağlamsal değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında Amasya ili Merkez ilçedeki devlet okullarında görev yapan 1.177 kadın öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmaya 6 ilkokul, 5 ortaokul, 10 lisede görev yapan toplamda 150 kadın öğretmen katılım sağlamıştır. Çalışma verilerinin elde edilmesinde, araştırmacının geliştirdiği Kişisel Bilgi Formu ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi, SPSS for Windows 22.0 programıyla yapılarak tükenmişlik ölçeğinin güvenirliğini saptamada Cronbach Alfa, yapı geçerliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi, faktör analizinde ise Kaiser Meyer Olkin ile Bartlett Küresellik testlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonunda, tükenmişlik ölçeği alt boyutlarında kadın öğretmenlerin duygusal tükenmelerinin orta düzeyde, duyarsızlaşmalarının düşük düzeyde, kişisel başarısızlıklarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ile yaş, meslekte çalışılan süre, görev yapılan eğitim kademesi, sınıftaki ortalama öğrenci sayısı, haftalık ders saati değişkenlerinde anlamlı farklılık olduğu; medeni durum, eğitim düzeyi, kurumda çalışma şekli, branşında çalışıp çalışmama durumu değişkenlerinde ise anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür.