Kalkınma planlarında öngörülen eğitim hedeflerinin gerçekleşme düzeyi

ÖZET Eğitim, sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınmanın önemli bir faktörüdür. Ülkelerin ekonomik, teknik ve sosyal yönden ilerlemesi o ülkenin nitelikli insan gücü kaynağına bağlıdır. Nitelikli insan gücü kaynağının oluşması ise ülkenin eğitim sistemi, bu sistemin işleyişini sağlayan kaynak ve kaynağın etkili kullanımı ile doğrudan ilişkilidir. Günümüzde kaynakların kıt olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Bu da gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ve sosyal kalkınmanın temelini oluşturan eğitim sektöründe de zaten kıt olan kaynağın verimli kullanımını gündeme getirir. Bu sebeple bu çalışma, Beş Yıllık Kalkınma Plânlarında (4., 5. ve 6.) öngörülen eğitim hedeflerinin gerçekleşme düzeyini ortaya çıkarmak amacı ile yapılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen iki adet form tablosundaki kriterlere dayalı olarak Devlet İstatistik Enstitüsü verileri, Kesin Hesap Kanun Tasarıları ve Milli Eğitim Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesinin geçici istatistiklerinden elde edilmiştir. Beş Yıllık Kalkınma Plânlarında öngörülen eğitim hedefleri ile öğrenci sayısı arasında önemli bir ilişkinin olup olmadığını bulmak için korelasyon katsayısı hesaplanmış, bulunan bu katsayının anlamlı olup olmadığı tek korelasyon katsayısının test edilmesi (t) test tekniği ile test edilmiştir.Kalkınma plânlarında hedeflenen öğrenci sayılarının gerçekleşme yüzdelerinin dönemler arası farklılık gösterip göstermediğini bulmak için tek yönlü variyans analizi tekniği uygulanmıştır. Plân döneminin ve okul türünün, öğrenci maliyeti, şube sayısı, bir şubeye düşen öğrenci sayısı ve öğrenci başarısı üzerinde ayrı ayrı ve birlikte etkisinin olup olmadığını bulmak için, çift yönlü variyans analizi tekniği uygulanmış, çift yönlü variyans analizi sonucunda (F) değerinin önemli olarak çıktığı durumlarda, bu farkın hangi gruplardan kaynaklandığı Scheffe testi ile kontrol edilmiştir. Araştırmada önem düzeyi olarak ct=0.05 kabul edilmiş ve bu seviyede önemli bulunanlar aynı zamanda a=0.01 düzeyinde de incelenmiş ve sonuçlar verilmiştir. Veriler alt problemler düzeyinde incelenmiş ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir: 1.) Eğitime ayrılan kaynakların hedeflere ulaşma durumları, okullara göre değişmektedir. İlkokullarda yeterli, ortaokullarda yetersiz, liselerde ise (genel lise, meslekî ve teknik lise) sadece 6. Plân Döneminde yeterlidir. 2.) Bütün plân dönemlerinde (5. Dönem ortaöğretim hariç) öğrenci sayısı ile hedeflere ulaşma yüzdesi arasında ilişki vardır. Bu ilişki 4. Dönemde negatif, diğer dönemlerde pozitiftir. İlköğretim 6. Dönemde ve Ortaöğretim 4. Dönemde a=0.05 düzeyinde önemli bir ilişki olduğu bulunmuştur.3.) Bütün plân dönemlerinde öğrenci sayıları bakımından hedeflere ulaşılma yüzdeleri arasında istatistik olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır. 4.) Eğitim kademeleri ve plân dönemlerinin öğrenci maliyetleri üzerinde etkisi vardır. 5ı.) Bütün plân dönemlerinde ilkokullar ile ortaokullar ve liseler arasında şube sayısı bakımından fark vardır. Ortaokullar ile liseler arasında ise -5. Dönem hariç- fark yoktur. 62.) Bütün plân dönemlerinde ilkokullar ile ortaokullar ve liseler arasında ortalama bir şubeye düşen öğrenci sayısı bakımından fark vardır. Ortaokullar ile liseler arasında ise -4. Dönem hariç- fark vardır. 6.) Okul türleri ile öğrenci başarıları arasında önemli bir ilişki vardır. Plân dönemleri ve öğrenci başarısı arasında önemli bir ilişki yoktur. Plân dönemleri ile okul türlerinin de öğrenci başarısı üzerinde birlikte etkisi yoktur.