Kamu yatırımları finansmanı ve altyapı yatırımlarının finansmanında altyapı yatırım ortaklıklarının kullanılması ve değerlendirilmesi

Ülkeler ekonomik, kültürel, sosyal, alanlarda biri birlerini çok kısa zamanda etkilemektedirler. Bundan 30-35 yıl önce bırakınız uzak ülkeleri, komşu ülkeler bile turist olarak bin bir zorlukla ziyaret edilebiliyordu. Zamanımızda birçok ülke ve o ülkede yaşayan insanlar oturdukları evden internet aracılığı ile haberleşebiliyor. Bu tür iletişimler, basın yoluyla haberleşme, ekonomik ve sosyal olaylar (küreselleşme) ülkemizi de etkilemektedir.Bütün dünyayı saran küresel kriz her ülkeyi ekonomik yönden negatif olarak etkilemiştir. Bazı ülke ekonomileri az kayıplara, bazı ülkeler ise hissedilir bir şekilde ağır kayıplara uğramıştır.Ülkemiz; ekonomik krizden önce altyapı yatırımlarına bütçeden pay ayırmakta sıkıntıya düşmüş iken, son yıllarda hazırlanan bütçelerde yatırımlara ancak % 3-4 `ü nispetinde kaynak ayrılabilmektedir. Hükümetler altyapı yatırımlarına finansman temin etmek için sürekli alternatif kaynaklar aramaktadırlar.Günümüze kadar altyapı yatırımları için bütçe kaynakları dışında; Hazine bonoları, tahviller, dış krediler ve gelir ortaklığı senetleri gibi alternatif kaynaklar kullanılmıştır. Birçok ülkede altyapıların finansmanında yoğun olarak kullanılan, Kamu - Özel Sektör İşbirliği modelleri de ülkemizde uygulanmaya başlanmıştır.Ülkemiz ve gelişmekte olan ülkelerde yaşanan hızlı nüfus artışı, kentleşme, küreselleşme ve sanayileşmeye paralel olarak, hem merkezi yönetimler hem de yerel yönetimlerce sağlanan altyapı hizmetleri ve yatırımlarında son yıllarda önemli miktarda artışlar meydana gelmiştir. Başlıca enerji, haberleşme, ulaştırma ve su-kanalizasyon sektörlerine ait tesisler ve hizmetler büyük rakamlarla ifade edilen finansman kaynakların gerektirmektedir.Kamu ? Özel Sektör İşbirliği modelleri ile altyapı yatırımlarının yapılmasına başlanırken, bu konuda yapılan sözleşmelerde karşılaşılan problemleri aşmak için yeni yasalar ve yönetmelikler çıkarılmıştır. Yabancı yatırımcıları teşvik etmek için tahkim yasası ile birlikte bazı yasalara da birkaç madde şeklinde mevzuat eklemeleri yapılarak, yabancı yatırımcı şirketler altyapı yatırımlarını yapmaları için teşvik edilmişlerdir.Sermaye Piyasası Kurul'unca 2008 yılında hazırlanarak taslak haline getirilen tebliğ ile Altyapı Yatırım Ortaklıklarının kuruluşu, yönetimi, hisse senedi ve tahvil çıkarma yöntemleri ile denetimlerine ait konulara açıklık getirilmeye çalışılmış, ancak bu güne kadar tebliğ taslak halinden öteye de geçememiştir.Bu tebliğ ile kurulacak ortaklıkların hisselerinin bir kısmını (%49) yeni yatırımcılara veya halka satılmasına imkân vereceği, sermaye piyasasının tabana yayılması ile birincil ve ikincil piyasa oluşturulması amaçlanmıştır. Böylece sermaye piyasası tabana yayılarak güçlenecektir.Altyapı yatırım ortaklıkları ile merkezi hükümet ve yerel yönetimlerce kurulacak ortaklıkları teşvik etmek amacıyla bazı şartların seviyesi aşağı çekilmiş, ayrıca bu ortaklıkların ne miktarda hisse senedi ve tahvil çıkaracaklarına dair Bakanlar Kurulu Kararı 2009 yılında yayınlanmıştır.Altyapı Yatırım Ortaklıklarının yapılandırılabilmesi için hazırlanan taslak tebliğin asıl tebliğ olarak yayınlanması yatırımcılarda oluşan tereddütleri giderebilecektir. Sermaye Piyasası Kurulu'nca Altyapı Yatırım Ortaklıklarının kuruluş ve işleyişine dair taslak tebliğ; gözden geçirilmek veya esas olarak yayınlanmak için mi kaldırılmış, bu konuda Web Sitesinde Haziran 2010 ayı itibariyle bir açıklama yapılmamıştır.Kamu ? Özel Sektör İşbirliği uygulamaları ile altyapıların proje, plan, şartnameler, ihale, sözleşme, uygulama ve işletilmesi konularında sahiplenmeyi ve ihtisaslaşmayı sağlaması bakımından mutlaka bir kurumun kurulması gerekli bulunmaktadır.