Kardelen (Galnthus elwesii L.) tohumunun çimlenmesine ilişkin bazı fizyolojik sorunların saptanması

KARDELEN (Galanthus elwesii L.) TOHUMUNUN ÇİMLENMESİNE İLİŞKİN BAZI FİZYOLOJİK SORUNLARIN SAPTANMASI Özgül TEZCAN Yüksek Lisans Tezi, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. İbrahim BAKTIR Temmuz 1998, 57 Sayfa Bu çalışmada, Batı Toroslarda doğal olarak yetişen kardelen {Galanthus elwesiiy'm. çoğaltılması amacıyla tohumlarının doğal ortam, sera ve laboratuvar koşullarında çimlendirilmesi konuları ele alınmıştır. Çalışmada kardelenin tohum kabuğunun kimyasal yapısının yanısıra, afterripening, dormansi ve vernalizasyon gibi fizyolojik özelliklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın arazi çalışmaları Alanya'nın Kayabaşı köyü ve Fakırcalı yaylası ile Gündoğmuş'un Kemalgazi yaylasındaki deneme alanlarında, sera çalışmaları Fiser A.Ş.'deki cam sera ve Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüne ait uygulama arazisindeki plastik serada, laboratuvar çalışmaları yine aynı bölümün Fizyoloji laboratuvannda, tohumların kimyasal yapılarına ilişkin analizler Antalya îl Kontrol Laboratuvarı Müdürlüğünde ve Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü Laboratuvannda yapılmıştır. Araştırma sonucunda, kardelenin doğal yetişme alanlarında yapılan denemelerde ekolojik faktörlerin tohumun çimlenmesi ve gelişmesi üzerinde çok etkili olduğu saptanmıştır. Arazi çalışmalarında mümkün olduğunca doğal koşullara bağlı kalmaya çalışılmıştır. Sera koşullarında yapılan denemelerde çimlenme için gerekli koşulların bulunmaması nedeniyle çimlenmede istenilen basan elde edilememiştir. Laboratuvar denemelerinde ise skarifikasyon, hormon ve soğuklatma uygulamalarının tohumların çimlenmesi üzerinde fâzla bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Sadece GA3 uygulaması tohumların çimlenmesi üzerinde az da olsa etkili olmuştur. Bundan sonraki çalışmalarda bu uygulamaların yanısıra bitkinin genetik yapısının da belirlenerek fizyolojik sorunlara müdahele edilmesi gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Kardelen, tohum, çimlenme, dormansi, afterripening vernalizasyon, skarifikasyon, GA3, BAP JÜRİ: Prof. Dr. îbrahim BAKTIR Prof. Dr. Lami KAYNAK Yrd. Doç. Dr. Mustafa AKILLI