Kardiyopulmoner resüsitasyon uygulanan hastalarda spontan dolaşımın geri döndürülmesini sağlayan faktörlerin incelenmesi

Amaç: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisinde Kardiyopulmoner Resusitasyon (KPR) uygulanan hastaların spontan dolaşımının geri dönüşü (SDGD)'ne etki eden faktörlerin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma etik kurul onayı (2020/25) alınarak 01.01.2018 ile 31.12.2019 tarihleri arasında Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'nde arrest kabul edilen hastaların bilgisayar tabanlı hasta kayıtlarının geriye dönük incelenmesi ile yapılmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, başvuru saati, başvuru vital değerleri, arrest yeri, arrest ritmi, ilk hava yolu, KPR süresi, laboratuvar tetkikleri, komorbid hastalıkları ve sonlanım şekilleri çalışmada kullanılmıştır. Bulgular: Bu çalışma 118 (%38,2)'i kadın ve 191 (%61,8)'i erkek olmak üzere 309 kardiyopulmoner arrest vakasının retrospektif olarak incelenmesiyle yapılmıştır. KPR uygulanan hastaların yaş ortalamaları kadınlarda 80 (69-85), erkeklerde 68 (59-77)'di. KPR uygulanan hastaların cinsiyetlere göre yaş ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı farklılık görülmüştür (p0,0001). Kan gazı parametreleri olan pH, pCO2, pO2, SatO2, HCO3, BE ve Laktat medyan değerleri spontan dolaşım sağlanmış hastalarda spontan dolaşım sağlanamamış hastalara göre anlamlı farklılık mevcuttu (p<0,05). Aynı şekilde biyokimyasal parametrelerden Na+ ve K+ medyan değerleri arasında da istatistiksel anlamlı farklılık mevcuttu (p<0,05). Hastane dışı vakaların SDGD oranları hastane içi vakalara göre daha düşüktü ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). Hastane içi entübasyonların SDGD oranları ile hastane dışı entübasyonların oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık mevcuttu (p=0,039). Arrest nedeni solunum sistemi hastalıkları düşünülen hastalarda SDGD sağlanan 40 (%42,6) kişi, SDGD sağlanamayan 55 (%25,6) kişi olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,029). SDGD sağlanan hastaların %17'sinde Astım-KOAH tanısı mevcutken SDGD sağlanamayan hastaların ise %7'sinde bu tanı mevcuttu (p=0,0069). Aynı şekilde SDGD sağlanan hastaların %21,5'inde KKY tanısı mevcutken SDGD sağlanamayan hastalarınsa %12,1'inde bu tanı mevcut olup istatistiksel anlamlı farklılık mevcutttu (p=0,0369). Sonuç: Bu çalışmamız neticesinde çıkarılan verilerle yapılan çok değişkenli regresyon analizine göre spontan dolaşımın geri dönüşünde öngörü sahibi olmamızda iki belirteç rol almaktadır. Bu iki belirteç pH değeri ve solunum sistemi kaynaklı arrestlerdir. Buna göre vii solunum sistemi sebepli arrestlerin solunum sebepli olmayan diğer arrest nedenlerine göre 2,76 kat daha fazla spontan dolaşımın geri döndürülebilirliği fazladır. pH değerinin ise 0,1 birimlik artışı spontan dolaşımın geri dönüş olasılığını 0,43 kat artırdığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Acil Servis, KPR, SDGD