Karpuzda aşılı fide kullanımının bitki büyümesi, verim ve meyve kalitesi üzerine etkileri ile aşı yerinin histolojik açıdan incelenmesi

öz DOKTORA TEZİ KARPUZDA AŞILI FİDE KULLANIMININ BİTKİ BÜYÜMESİ, VERİM VE MEYVE KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİ İLE AŞI YERİNİN HİSTOLOJİK AÇIDAN İNCELENMESİ Halit YETİŞİR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Nebahat SARI Yıl : 2001, Sayfa: 179 Jüri: Prof. Dr. Nebahat SARI Prof. Dr. Kazım ABAK Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ Prof. Dr. Sinan ETİ Yrd. Doç. Dr. Mustafa PAKSOY Araştırma 1999-2001 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada 5'i açık tozlanan, 7'si hibrit 12 farklı kabak anacının Crimson Tide karpuz çeşidinde bitki gelişmesi, bitki besin maddeleri alımı, verim ve kaliteye olan etkileri ile Fusarium solgunluğuna karşı mücadelede etkinliği araştırılmıştır. Bunun yanında kabak anaçları ile karpuz arasındaki uyuşma durumları da incelenmiştir. Üç yıllık çalışmalar sonucunda Lagenaria grubuna giren anaçların karpuzla iyi uyuşma gösterdiği ve % 95'in üzerinde aşı tutma oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Cucurbita grubu anaçlarda bu oran % 60'Iara kadar düşmüştür. Bütün aşılı bitkiler kontrol bitkilerine göre daha hızlı büyümüş ve güçlü olmuşlardır. Aşılı bitkilerde anaca bağlı olarak kontrole göre % 200'ü aşan verim artıştan tespit edilmiştir. Bu artış Fusarium solgunluğunun sorun olduğu yıllarda daha fazla olmuş ve % 400'lere ulaşmıştır. Kalite analiz sonuçlarında kontrol bitkileri ile aşılı bitkiler arasında meyve büyüklüğü hariç, önemli bir fark bulunmamıştır. Bitkilerde yapılan yaprak analiz sonuçlarında topraktan kaldırılan toplam makro ve mikro elementlerin aşılı bitkilerde daha fazla olduğu (özellikle Fe) tespit edilmiştir. Aşılı bitkiler, anaçlar ve kalem Fusarium oxysporum f.sp. niveum'un bilinen üç ırkına karşı testlenmiş ve test sonucunda bütün aşılı bitkiler ve anaçlar dayanıklı bulunurken, C. Tide çeşidi Fusarium oxysporum f.sp. niveum'un 2 no'lu ırkına duyarlı bulunmuştur. Yapılan histolojik çalışmalarda Lagenaria üzerine aşılı bitkilerde uyuşmazlık saptanmamış, buna karşılık C. maxima, C. moschata ve bu iki türün melezleri üzerine aşılı bitkilerden alınan örneklerde aşı yerinde aşın şişmeler ve iletim demetlerinde kıvrılmalar tespit edilmiştir. Çalışmanın son yılında, üç su kabağı anacı üzerinde farklı bitki sıklığının verim ve kaliteye etkileri araştırılmıştır. Aşılı bitkilerde hektara 4000 - 5000 bitki ile ekonomik anlamda verim alınabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anaçlar, aşı uyuşmazlığı, aşı teknikleri, Fusarium' a. dayanıklılık, bitki büyümesi,