Kaynaştırma eğitimine ilişkin öğretmen tutumlarını inceleyen yüksek lisans tezlerinin meta- analizi

Kaynaştırma eğitimi, kapsayıcı eğitimin temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkmakta ve bu alana yönelik yapılan çalışmaların sayısı ise her geçen gün artmaktadır. Bu çalışma, kaynaştırma eğitimi alanında yapılan yüksek lisans tezlerini meta analiz yöntemiyle inceleyerek, alandaki genel eğilimleri ortaya koymayı ve kaynaştırma eğitiminin etkilerine ilişkin bütüncül bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında meta analize dahil edilecek tezlerin seçiminde, ilk olarak nicel veriler içermesi ve konuyla ilgili yeterli sayıda çalışma olmasına dikkat edilmiştir. Bunun yanında, çalışmaların belirlenen yıl kriterine uyması (2014-2024), ortak istatistiksel verileri (örneklem büyüklüğü, ortalama ve standart sapma) bulundurması gibi ölçütler de dikkate alınmıştır. Bu kriterler doğrultusunda, öğretmenlerin kaynaştırma uygulamalarına yönelik genel tutumlarını ele alan 13, kaynaştırma eğitimine dair öğretmen tutumlarını cinsiyet faktörüne göre inceleyen 23, aile veya yakın çevrede özel gereksinimli birey bulunma durumunun öğretmen tutumuna etkisi ile ilgili 11, kaynaştırma eğitimi alma durumunu konu alan 12 ve sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunma durumunu ele alan 12 yüksek lisans tezi araştırma kapsamına alınmıştır. Veriler Comprehensive Meta-Analysis (CMA) ve Jamovi (MAJOR modülü) yazılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; öğretmenlerin kaynaştırma eğitimine yönelik genel tutumları Cohen'in d sınıflandırmasına göre, büyük etki gösterirken; kaynaştırma eğitimine yönelik öğretmen tutumlarını etkileyebileceği öngörülen cinsiyet, ailede veya yakın çevrede özel gereksinimli birey bulunma durumu, öğretmenin kaynaştırma eğitimi alma durumu ve sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunma durumu değişkenlerinin tümünde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bu sonuçlar, alanyazında mevcut çalışmaların birbirinden farklı örneklem yapıları, bağlamları ve yöntemsel yaklaşımları nedeniyle ulaşılan bulgular arasında tutarsızlıklar görülebileceğine de işaret etmektedir. Kaynaştırma eğitimi ile ilgili çalışmalara bakıldığında genel itibariyle; tutumlar, kaynaştırma eğitiminin etkinliği, uygulama yöntemleri ve bu süreçte karşılaşılan zorluklar gibi konulara odaklanıldığı görülmektedir. Ancak bu alanla ilgili bütünsel bakış açısı kazandıracak araştırma sayısı sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle, kaynaştırma eğitimine ilişkin öğretmen tutumlarının daha geniş bir perspektiften ele alınması, uygulama süreçlerinin ve sonuçlarının daha etkili bir şekilde değerlendirilebilmesi için bu çalışma yürütülmüştür. Yapılan çalışmaların geleceğe ışık tutması için, kaynaştırma eğitimine dair bütünsel bir bakış açısı kazandıran akademik çalışmaların niteliği ve sayısı artırılabilir. Çalışmaların etki büyüklüğünü görmek adına meta analiz yöntemi tercih edilerek ulaşılan bulgular neticesinde, hizmet içi eğitim uygulamaları ve öğretim stratejileri de gözden geçirilerek gerekli düzenlemelerin yapılması sağlanabilir. Anahtar Sözcükler: Kaynaştırma Eğitimi, Meta Analiz, Özel Eğitim, Sınıf Eğitimi