Kazı evlerinin mekansal özellikleri ve donatı elemanları bakımından incelenmesi: Muğla ili örneği

Arkeoloji ilk olarak 16. Yüzyıl Aydınlanma Çağında bir bilim olarak kabul edilmiş ve her geçen gün tüm dünyada itibar gören bir meslek olmaya devam etmektedir. Arkeolojik kazılar da bu süreç içerisinde başlamış olup gelişimini sürdürmektedir. Ülkemizde bu gelişimin sonucu olarak arkeolojik kazı sayısı hızla artmaktadır. Kazı sayılarındaki artışın yanı sıra bazı kazıların süresinin 3 aydan 12 aya çıkarılması kazılarda çalışan ekipler için farklı bir barınma ve çalışma ihtiyacına sebep olmuştur. Artan bilimsel çalışmalar ve arazi çalışmaları sonucunda uzman ekibin konaklama ve çalışma ihtiyacını karşılayan kazı evleri sezonluk konaklama olmaktan çıkıp kalıcı bir meskene dönüşmüştür. Geçmişten günümüze birçok farklı mekân kazı evi olarak kullanılmıştır. Bunlar çadır, prefabrik gibi geçici yapılar olabileceği gibi eski kamu binaları, tarihi evler ve yerel evler gibi restore edilerek yeniden işlev kazandırılan ve sürdürülebilirliği sağlanmış yapılardır. Bu yapılar yeniden işlevlendirilirken ya da yeni geçici yapılar yapılırken kazıda çalışan uzman ekibinin ihtiyaç listesini çoğu zaman karşılamaktan çok uzaktır. Bu çalışmada arkeolojik kazıların görünmez ama en önemli mekânlarından biri olan kazı evleri yapı çeşitliliklerine göre sınıflandırılmıştır. Arkeolojik kazı sayısının en fazla olduğu illerden biri olan Muğla'da bulunan arkeolojik kazılar tespit edilmiş ve yapılan sınıflandırma doğrultusunda 6 adet antik kent seçilerek bu kentlerdeki mevcut kazı evleri incelenmiştir. İnceleme yapılırken kazı evlerinin tipolojisi, mekân bölümleri, oda tipleri, depo ve laboratuvarları da fotoğraflanarak mekân analizi yapılmış ve içerisinde bulunan temel donatılar belirlenmiştir. Ülkemizde kazı evleri ile ilgili çalışma bulunmamasından dolayı, barınma ve çalışmanın aynı mekânda bulunduğu yapılar açısından özgün bir çalışma olduğu düşünülmektedir. Ayrıca çalışmanın arkeoloji bilimine mekân çözümlemesi ve donatı gerekliliklerinin belirlenmesi açısından katkı sağlaması ve ileride yapılacak yeni kazı evleri veya yenilenecek kazı evleri için önemli bir altlık oluşturması beklenmektedir.