Kazan Tatar Türkçesindeki halk inançları ve inanışlarıyla ilgili deyimler ve kalıp sözler

Bu çalışmada öncelikle Tatar (Kazan) Türklerinin, inançları ve inanışlarıyla ilgili olarak kullandığı deyimler belirlenmiş, bu deyimler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. İkinci olarak, Tatarların dini görüşlerini, dilek ve beddualarını, yeminlerini, halk inanışlarını, geleneksel uygulamalarını, mitolojik inanışlarını ve halk öğretilerini yansıtan kalıp sözler belirlenerek değerlendirilmiştir. Bu konular keskin çizgilerle ayrılamasa da inançlarla ve inanışlarla ilgili olarak ayrı bölümlerde incelenmiştir. Kazan Tatarları, 922 yılında İslamiyet'i kabul etmişlerdir. Bu dinin esas dili olan Arapça'nın etkisiyle, kültür hafızalarındaki söz kalıplarının ciddi oranda değişmiş ya da kaybolmuş olduğu görülmektedir. Bu da dilek, beddua ve yemin sözlerine, uygulamalarına, âdetlerine yansımıştır. Tatar Türkçesindeki 1059 madde başı deyim ve kalıp sözün incelendiği çalışmada sözlerin Türkçe karşılıkları, Türkçe açıklamaları ve varsa kısaca ortaya çıkışlarıyla ilgili anlatılara yer verilmiştir. Tatarların halk inanç ve inanışlarıyla ilgili sözlük niteliğinde hazırlanmış bu çalışmada Tatarların manevi kültürüyle ilgili pek çok bilgiye ulaşmak mümkündür. Araştırma sonucunda Kazan Tatarlarının inanç ve inanışlarıyla ilgili derli toplu bir sözlük çalışmasının olmadığı görülmüştür. Kanımızca, Türkiye'de Kazan Tatarlarının kültürüyle ilgili araştırma yapmak üzere yeterli ve doğru bilgiye ulaşmak için böyle bir çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.