Keçi (teke) spermlerinde sıcaklığa bağlı hareketliliğinin "thermotaxis (termotaksi)" araştırılması

Termotaksi, spermatozoaların sıcaklık gradyanlarına karşı yönelim göstermesi olarak tanımlanan ve fertilizasyon sürecinde önemli rol oynadığı bildirilen bir biyolojik mekanizmadır. İnsan, tavşan ve fare gibi çeşitli memeli türlerinde termotaksinin varlığı ortaya konmuş olmasına rağmen, küçükbaş hayvanlarda ve özellikle keçi spermatozoalarında bu olgunun varlığına dair bilimsel bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışma, taze ejakülatlardan elde edilen keçi spermlerinin laboratuvar ortamında oluşturulan dikey termal gradyanlar (33°C, 38°C ve 41°C) içerisinde gösterdikleri yönelimi incelemeyi ve farklı sıcaklıkların sperm morfolojisi, zar bütünlüğü, canlılık ve kinetik özellikler üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Alpin tekelerden elde edilen ejakülatlar, belirlenen sıcaklık koşullarında 45 dakika süreyle inkübe edilmiş ve her sıcaklık fraksiyonunda konsantrasyon, zar bütünlüğü (HOST testi), canlılık (Nigrosin-Eozin boyama) ve CASA sistemiyle kinetik parametreler ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, spermlerin büyük oranda 33°C sıcaklık bölgesine yöneldiğini ve bu bölgede daha yüksek motilite (%78,4), progresif motilite (%73,1) ile daha iyi zar bütünlüğü (%61,7) ve canlılık (%67,1) sergilediğini göstermiştir. Buna karşın, 41°C bölgesinde motilite (%66,6), progresif motilite (%60,9), zar bütünlüğü (%56,4) ve canlılık (%57,2) anlamlı düzeyde azalmıştır (P<0.05). Ayrıca, VCL ve ALH gibi bazı kinetik parametrelerde de sıcaklık artışına bağlı belirgin düşüşler kaydedilmiştir. Bu bulgular, keçi spermatozoalarının sıcaklığa duyarlı olduğunu, 33°C'nin fizyolojik açıdan daha elverişli bir mikro çevre sağladığını ve termotaksinin sperm seçimi için potansiyel bir biyolojik belirteç olabileceğini ortaya koymaktadır.