Kentsel alanda fiziksel çevrenin çocukların fiziksel aktivitesi üzerindeki etkisi

Dünya Sağlık Örgütü çocuklarda obezitenin, yetişkinlikte kronik rahatsızlıklara ve mortalite hızının artırmasına neden olacağını ileri sürerek, küresel ölçekte bir halk sağlığı problemi olduğunu kabul etmektedir. Bu problemle mücadelede, fiziksel aktivitenin arttırılmasının önemli olduğu ve çocukların, haftada en az üç gün, günde en az altmış dakika orta-yüksek şiddette fiziksel aktivite yapmaları gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan bilimsel çalışmalar, bu gerekliliklerin karşılanamadığını ortaya koymaktadır. Fiziksel çevre özelliklerinin ise çocukların fiziksel aktivitelerini kısıtlayadığı ya da desteklediği ileri sürülmektedir. Bu tez, çocukların fiziksel aktivitelerini etkileyen kişisel, sosyal ve mekansal özellikleri ve çocukların farklı şiddetteki fiziksel aktivitelerini gerçekleştirdikleri farklı kentsel mekanları belirlemeyi hedeflemektedir. Bu çalışma kapsamında, bir spor okulunda basketbol ve yüzme branşlarında spor yapan 9-12 yaş grubundaki 47 çocuk, yedi gün boyunca, aktivite şiddetinin ve konumunun izlenmesini sağlayan akselerometre ve Küresel Konumlama Sistemi aygıtlarını takmıştır. Spor okulundaki antrenörler tarafından yapılan ölçümler ile çocukların boy ve kiloları; çalışmaya katılan çocukların ebeveynleri tarafından doldurulan anketler ile çocukların demografik özellikleri, ailenin sosyo-ekonomik durumu, ebeveynin çocuğu fiziksel aktiviteye teşviki, ebeveynin mahallenin fiziksel özelliklerine yönelik değerlendirmesi; Coğrafi Bilgi Sistemleri ile de çocukların okul ve konutlarının yakın çevresindeki mekansal özelliklere ilişkin veri elde edilmiştir. Böylece katılımcı çocukların fiziksel aktivite düzeylerinin, demografik, gelişimsel, sosyal ve fiziksel çevre özellikleriyle ilişkisi istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. İstatistiksel analiz sonuçları, fiziksel aktivite ile demografik, gelişimsel, sosyal ve fiziksel çevre özellikleri arasında açık ve net sonuçlar ortaya koymamakla birlikte, katılımcı çocukların orta-yüksek şiddetteki fiziksel aktivitelerini genellikle konut yakın çevresindeki açık alanlarda, sokaklarda, açık yeşil alanlarda, okul yakın çevresindeki sokaklarda ve çocuğun eğitimine devam ettiği okulun bahçesinde gerçekleştirdiğini göstermiştir. Bu bulgular, fiziksel aktivitenin artırılmasında komşuluk birimi ölçeğinde olabileceği gibi okul yakın çevresinde de müdahalelerin etkili olabileceğine dair ipuçları içermektedir. Bu çalışmanın bir diğer önemi, çocuklarda fiziksel aktivite şiddeti ve konumunu belirlemek için kullanılan özgün yöntemidir. Anılan yöntemin farklı yaş gruplarındaki çocuklarda uygulanabilirliği ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden mekanlar üretmede kullanılabilirliğine yönelik tartışmaların, bundan sonraki araştırmaları yönlendirmesi beklenmektedir.