Kentsel erişilebilirlik kavramı bağlamında komşuluk üniteleri ve transit odaklı planlama yaklaşımları; Antalya kenti örneği

Komşuluk ünitesi ve transit odaklı gelişme (toplu taşım odakları çevresinde gelişim) kavramları sürdürülebilir bir kentsel gelişme için hayati kavramlar olmasına rağmen kentlerde bu yaklaşımların uygulamaya geçirilmesi aşamasında eksiklik ve yetersizlikler gözlemlenmektedir. Bahsi geçen yaklaşımların yeterince uygulamaya geçirilememesi özellikle toplu taşıma, bisiklet ve yaya erişebilirliği bağlamında düzensiz ve çarpık bir kentsel gelişim ortaya çıkarmıştır. Toplu taşıma, bisiklet ve yaya odaklı planlamanın yetersizliği, ulaşımda bireysel otomobil kullanımının cazibesinin her geçen gün daha da artmasına neden olmakta, bu da hareketsizlik, hava kirliliği, karbon salınımı, küresel iklim değişikliği vb. konular bağlamında kentlerde yaşayan bireylerin sağlıklı ve kaliteli bir çevrede yaşam sürebilme imkân ve kabiliyetlerini giderek azaltmaktadır. Dolayısı ile bu çalışmanın amacı kentsel erişilebilirlik konusu bağlamında komşuluk ünitesi ve transit odaklı gelişme kavramlarının sürdürülebilir bir kentsel gelişme açısından nasıl tasarlanabileceğini ortaya koymak ve bu konuda çalışan araştırmacı ve karar vericilere katkı sağlamaktır. Tezin hipotezi transit odaklı gelişme ve komşuluk ünitesi yaklaşımının kentsel erişilebilirliği kayda değer oranda iyileştireceği üzerine kurulmuştur. Bu kapsamda kentsel erişilebilirlik, transit odaklı gelişme ve komşuluk ünitesi olarak 3 temel alanda detaylı bir literatür araştırması ortaya konmuştur. Literatür araştırmalarından elde edilen birikim çalışma alanları için önerilen planlama yaklaşımlarının olgunlaştırılmasında kullanılmıştır. Çalışma alanı olarak üst ölçekte Antalya kent bütünü ve alt ölçekte Konyaaltı, Uncalı mahallesi seçilmiştir. Çalışma alanlarında öncelikle komşuluk ünitesi ve TOG yaklaşımları bağlamında ilk aşamada planlar ve mevcut durum analizleri sonrasında GZFT analizleri yapılarak temel sorunlar ve potansiyeller belirlenmiştir. İlgili alanlarda yapılan literatür araştırmaları ve GZFT analizleri öncülüğünde geliştirilen öneriler transit odaklı gelişme komşuluk ünitesi odaklı kavramsal şemalar biçiminde ve detaylı açıklamalarla desteklenerek bu ve benzeri konularda çalışan kent planlamacı, araştırmacı ve karar vericilere yol göstermek üzere sunulmuştur. Çalışma alanlarında komşuluk ünitesi ve TOG yaklaşımları bağlamında geliştirilen kavramsal şema ve öneriler pek çok kentin mevcut planlama süreçlerinde dikkate alınmayan fakat uygulanması halinde kentin toplu taşım, bisiklet ve yaya erişebilirliğini önemli ölçüde iyileştirebilecek bir planlama yaklaşımı sunması açısından bu ve benzeri konularda çalışan kent planlamacı, araştırmacı ve karar vericilere önemli bir katkı sağlama potansiyeline sahiptir.