Kentsel mekanda kimliğin ve belleğin proje etkisiyle değişimi: Karaköy Kemeraltı bölgesi

Günümüzde ekonomik ve kültürel üretim ve tüketim gitgide küreselleşirken, tarihsel kentler kendilerine özgü kimliklere zıt birtakım uygulamalarla bir başkalaşım sürecine girmekte ve bu sebeple kentsel kimliğin ve belleğin sürdürülebilmesi gitgide zorlaşmaktadır. Kentler dinamik organizmalardır, sahip oldukları kimlik ögelerini korurken bir taraftan yenilerini de oluşturabilirler. Burada önemli olan özgün kimliklerini kaybetmeden yenilerinin eklenmesidir. Kentsel mekânlar, kentte yaşayanların ortaklığını tanımlayan,zaman içerisinde gelişen birçok politik, sosyal, ekonomik ve mekânsal müdahale ile şekillenen ve sürekli bir değişim içinde olan dinamik mekânlardır. Kentsel mekânın bu değişim sürecini anlayabilmek, onun farklı katmanlarının algılanabilmesi ile mümkündür. Tarihsel süreçte bu mekânda yaşamış olan kültürlerin izlerini taşıyan kentsel mekânlar, günlük yaşam biçiminin oluştuğu bir sahne ve kimlik alanı olarak değerlendirilebilir. Son dönemlerde kentsel mekânlara yapılan müdahaleler ile kentler kimliklerini kaybederek birbirlerine benzemeye başlamış ve bu nedenle kent kimliği önemli bir tartışma konusu haline gelmiştir. Geçmişten günümüze kadar İstanbul için önemli bir merkez konumunda bulunan Karaköy Kemeraltı Bölgesi de son yıllarda hızlı bir değişim süreci içine girmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, yaşanan bu değişim sürecinin kent kimliği ve belleği üzerindeki etkileri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla farklı kullanıcı gruplarına göre doğal, yapılı ve beşeri çevre kimlik bileşenleri saptanmıştır. Gruplar kullanıcıların cinsiyet, meslek ve İstanbul'da yaşama süresi değişkenlerine göre oluşturulmuştur. Yapılan görüşmeler sonucunda aynı kullanıcı grubuna dahil olan bireylerin benzer kimlik bileşenlerini ifade ettikleri görülmüştür. Ancak bu bileşenler farklı kullanıcı grupları arasında değişkenlik göstermektedir. Bu durumun en büyük sebebinin ise alanın geçirdiği değişimden haberi olmayan ve hala eski ticaret merkezi işlevini hatırlayan kullanıcılar ile kente yeni gelen ve ilk olarak bu halini tanıyan kullanıcılar arasında olduğu ortaya çıkmıştır. Tez çalışması boyunca yapılan literatür araştırması, kentsel analizler, anketler ve gözlemler sonucunda kentlerin güncel koşullar ve gereklilikler doğrultusunda değişime uğramasının kaçınılmaz olduğu ancak, bu değişim sürecinde yeni ve bambaşka bir kurguyla eski olanı unutturmak yerine, mekanın kullanıcısını da içine alan ve onların katılımıyla biçimlenen, kentte oluşturulan kolektif belleğin bir parçası haline gelebilen uygulamaların gerçekleştirilmesinin daha doğru bir tutum olacağı ortaya konmuştur.