Kırsal kalkınmada seracılığın ve jeotermal kaynakların rolü: Ağrı ili Diyadin ilçesi örneği

Bu çalışmada Ağrı İli Diyadin İlçesi'nde önemli bir turizm ve ekonomi kaynağı olan jeotermal kaynakların etkileri üzerinde durulacaktır. Yine Türkiye'deki diğer örnekler de göz önünde bulundurularak jeotermal kaynakların seracılıkta kullanımı, bunun ilçenin ve ilin kırsal kalkınması bağlamında etkileri ele alınacaktır. Bilindiği üzere kırsal kalkınma son yıllarda ülkemizde beş yıllık kalkınma planlarında üzerinde önemle durulan iktisadi unsurlardan biri. Kırsal kalkınmada temel amaç yerel ekonomileri canlandırma ve potansiyellerini açığa çıkarmaktır. Bu amaçla ülkemizde başta Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı olmak üzere, Kalkınma Bakanlığı, Bölgesel Kalkınma Ajansları, TKDK(Tarımsal Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu) vb birçok kurum kırsal kalkınma temelli çalışmalar yürütmektedir. Çalışmada Türkiye'deki örnekleri de göz önüne almakla birlikte daha yerel düzeyde bir perspektif sunulacaktır. Ağrı İli Diyadin İlçesi ana örneklem olacaktır. Bununla birlikte daha önce buna benzer yapılan akademik çalışmalar incelenerek çalışmaya referans alınmıştır. Tez çalışması esnasında bu alanda yapılmış akademik çalışmalar (kitap, makale, tez) birincil kaynakları teşkil edecektir. Bu kapsamda veri tabanları ve Yükseköğretim Ulusal Tez Merkezi dikkatle incelenerek literatür taraması yapılacaktır. Yine Diyadin'de hâlihazırda faaliyette bulunan Diyadin Tarım A.Ş. ve Diyadin Jeotermal A.Ş. firmalarının verilerinden istatistiklerinden faydalanılacaktır. Daha önce Diyadin özelinde jeotermal kaynaklar turizm ve mühendislik disiplinleri açısından akademik çalışmalara konu olduysa da, konunun iktisadi ve ticari boyutu henüz incelenmemiştir. Özellikle son birkaç yıldır özel sektör tarafından kurulan seralarda termal sularla ısıtma neticesinde, zorlu iklim şartlarına rağmen domates üretimi yapılması ve ürünlerin iç pazarda önemli bir yer edinmesi dikkate değer iktisadi çıktılardır. İlerleyen yıllarda diğer tarım ürünlerinde de benzer sonuçların alınması planlanmakta ve bu kapsamda daha büyük girişimler düşünülmektedir. İlçede bu sektörde istihdam da yine bu sayede gelişmekte ve lokal iktisadi sonuçlar doğurmaktadır. Jeotermal suların sadece tarımda değil, enerji üretiminde, konut ısısında ve diğer alanlarda da etkin bir şekilde kullanılması mümkün. Biz bu çalışmayla mevcut durum ile kırsal kalkınmadaki potansiyelini irdeleyeceğiz. Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, Seracılık, Ağrı, Diyadin, Jeotermal Enerji.