Kısıtlandırılmış teslim tarihli ve sıraya-bağımlı hazırlık süreli tek makine çizelgeleme problemlerinde erkenlik ve geçlik toplamının en küçüklenmesi

ivKISITLANDIRILMIŞ TESL M TAR HLVE SIRAYA-BAĞIMLI HAZIRLIK SÜRELTEK MAK NE Ç ZELGELEME PROBLEMLER NDEERKENL K VE GEÇL K TOPLAMININ EN KÜÇÜKLENMES(Yüksek Lisans Tezi)Müge Hanım ÖZDEM RGAZ ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜOcak 2007ÖZETBu tezde, sıraya-bağımlı hazırlık süreleri içeren tek makineli bir çizelgelemeproblemi incelenmiştir. Problemde tüm işler ortak bir teslim tarihine sahip olupişlerin bu tarihten önce veya sonra tamamlanması arzu edilmez. Erken veya geçtamamlanmadan dolayı cezalar ortaya çıkar. Literatürde bu problemErkenlik/Geçlik (E/G) problemi olarak bilinir. Burada temel amaç, erkenlik vegeçlik toplamını en küçüklemektir. Japonların ortaya koyduğu TamZamanında (TZ) üretim felsefesinin popülerliğinin artması ile E/G problemi deyaygınlaşmıştır.Bu çalışmada, erkenlik ve geçlik eşit ağırlığa sahiptir ve teslim tarihi tüm işleriçin ortak ve kısıtlandırılmıştır. Çizelgeleme literatüründe genellikle makinehazırlık süreleri göz ardı edilir veya işlem sürelerinin içinde varsayılır. Buçalışmada, makinenin hazırlık süresi işlem süresinden ayrı ve sıraya-bağımlıolarak ele alınmıştır. Hazırlık sürelerinin dikkate alınmasıyla probleminkarmaşıklığı oldukça artmış ve NP-zor bir problem olmuştur.Çalışmada, küçük boyutlu problemlerin en iyi çözümlerini elde etmek için birKarışık Tamsayılı Programlama (KTP) modeli kullanılmıştır. Büyük boyutluproblemlerin en iyi çözümlerini KTP ile makul sürelerde bulmak mümkünvolmamıştır. Bu nedenle, daha önce kısıtlandırılmamış ortak teslim tarihliproblem için geliştirilen düzenlenmiş en küçük işlem süreli işin ilkyerleştirilmesine dayanan SAPT sezgiseli kısıtlandırılmış duruma uyarlanarakbüyük boyutlu problemler için çözümler elde edilmiştir. Bu çözümlerigeliştirmek için SAPT sezgiseliyle bulunan çözüm Tabu Arama (TA)algoritmasının başlangıç çözümü olarak kullanılmıştır. Hem SAPT sezgiselininve hem de TA algoritmasının performansı, çözümlerinin en iyi çözümlerdensapması dikkate alınarak ölçülmüştür. SAPT sezgiseliyle kabul edilebilirçözümler bulunmakla birlikte, TA algoritması pek çok örnekte iyileştirmesağlamış ve iş sayısı 180'e kadar olan problemlerin çözümlerigerçekleştirilmiştir.Bilim Kodu : 906.1.141Anahtar Kelimeler : Erkenlik, geçlik, sıraya-bağımlı, kısıtlandırılmış, tekmakineSayfa Adedi : 109Tez Yöneticisi : Doç. Dr. Ertan GÜNER