Küresel bağlantılar öğrenme alanı etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalıklarına etkisinin incelenmesi

Özel yetenekli öğrenciler yaratıcı düşünme, yansıtıcı düşünme, çoklu düşünme, eleştirel düşünme ve üstbilişsel düşünme gibi üst düzey becerilere sahiptir. Bilişsel alanda kendini gösteren bu beceriler toplum genelinde nadir rastlanan yetilerdir. Sosyal bilimler alanında toplumsal ve küresel sorunlara duyarlı olan özel yetenekli öğrencilerin bu konulara ilgi düzeyleri, öğrenme motivasyonları oldukça yüksektir. Motivasyonlarının yüksek olduğu bir alanda farklılaĢtırılmış program ile öğrenme ihtiyaçlarına uygun öğretim yapılması oldukça önemlidir. Bu genel çerçevede araştırmanın amacı, koşut eğitim programına göre farklılaştırılmış küresel bağlantılar öğrenme alanı küresel sorunlar konulu etkinliklerin özel yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalıklarına etkisini incelemektir. Bu araĢtırma karma yöntemin sıralı, baskın statülü desenine göre tasarlanmıştır. Nicel yöntemin baskın olduğu önce nicel verilerin sonra nitel verilerin elde edildiği sıralı, iki aşamada uygulanmıştır. Çalışmada nicel yöntemin uygulama sürecinde tek grup öntest sontest desen kullanılmıştır. Nitel boyutunda nitel araĢtırma yöntemlerinden olgubilim desen kullanılmıĢtır. Araştırmanın ön test son test uygulamalarında üstbilişsel farkındalık düzeylerinin ölçümü için "Bilişüstü Farkındalık Envanteri (BFE)" kullanılmıştır. Bununla birlikte nitel boyutunda araştırmacı tarafından geliştirilen "Üstbilişsel Farkındalık Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılının 2. döneminde Antalya Kepez Bilim ve Sanat Merkezi'nde (BİLSEM) gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci (3 hafta) ve uygulama süreci (6 hafta) 9 hafta sürmüştür. Uygulama öncesinde 6.sınıf 120 özel yetenekli öğrenciye bilişüstü farkındalık envanteri uygulanmıştır. Bilişüstü farkındalık düzeyleri ölçülen 120 özel yetenekli öğrenci arasından amaçsal örneklemenin ölçüt örnekleme yöntemi ile 30 öğrenci seçilerek deney grubunu oluĢturulmuştur. Deney grubu öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıklarını artırmak için koşut eğitim modeline göre farklılaştırılmış küresel bağlantılar öğrenme alanı kapsamında "güneş fırtınası, çocuk hakları, kadın hakları, ormansızlaşma, küresel ısınma ve göç" konulu etkinlikler uygulanmıştır. Nicel verileri detaylandırmak amacıyla deney grubundaki 30 öğrenci ile yarı yapılandırılmıĢ sorularla görüĢmeler yapılmıştır. Nicel veriler SPSS Veri Analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizinde Wilcoxon işaretli Sıra Testi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi .05 kabul edilmiştir. Nitel veriler için betimsel analiz kullanılmıştır. Uygulama sonucunda koşut eğitim modeline göre farklılaştırılmış küresel bağlantılar öğrenme alanı etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin bilişin bilgisi ve bilişin düzenlenmesi temel boyutlarında ve açıklayıcı bilgi, prosedürel bilgi, durumsal bilgi, planlama, izleme, değerlendirme, hata ayıklama ve bilgi yönetme alt boyutlarında öntest ve son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı fark olduğu görülmüştür. Nitel verilerde nicel verileri desteklemektedir.