Küresel krizlerin Antalya kent makroformuna etkisi Aksu ilçesi Çalkaya kentsel dönüşüm ve gelişim alanı örneği

1980'li yıllardan beri tartışmalara konu olan küreselleşme olgusu, bir ülkenin diğer ülkelere bağlılığının yüksek olması sonucunu getirmekte ve dünyanın farklı bölgelerinde gelişen olumlu ve olumsuz koşulların diğer ülkeleri de etkilemesi anlamına gelmektedir. Küresel düzlemde bir ülkede yaşanan kriz, diğer ülkeleri hızla etkisi altına almaktadır. Türkiye de bu süreçte bölgesel ve küresel ölçekte krizlerin yansımaları ile karşı karşıya kalmaktadır. Tüm dünya ülkelerini etkisi altına alan COVID-19 Pandemisinin hemen ardından Rusya ve Ukrayna arasında 2022 yılında patlak veren sıcak savaş dönemi, deniz komşusu olan Türkiye'yi de etkilemiştir. Bu tez, küresel krizlerden olumsuz etkilenen Türkiye'de yabancı göç ve ikamet sayısındaki artış açısından iller arasında ikinci sırada yer alan Antalya'da, kentsel büyümenin kentin makroformu üzerindeki biçimsel etkilerini incelemektedir. Özellikle kentsel büyüme sürecinin hızla geliştiği dönemlerde yerel yönetimlerin kentsel yönetim ve kaynakların sürdürülebilirliği açısından bilgiye dayalı politikalar üretmesi son derece önemlidir. Bu nedenle, kentlerin büyüme süreçlerini şekillendiren itici güçlerin, iç ve dış dinamiklerin tespit edilebilmesi, kentsel saçaklanmanın boyutunun ölçülebilmesi ve tanımlanabilmesi önemlidir. Araştırma alanı olarak iç ve dış dinamiklerden çarpıcı biçimde etkilenen Antalya ilinde yer alan; Altıntaş ve Güzelyurt Mahallelerinin tamamı ile Hacıaliler, Mandırlar, Kemerağzı Mahallelerinin bir bölümünü kapsayan "Çalkaya Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı" seçilmiştir. Araştırma kapsamında öncelikle Antalya kent makroformunda 1990-2018 yılları arası dönem, kendi dinamikleri açısından incelenmiştir. 2020 yılında yapılaşmanın önünde hukuki engellerin kaldırıldığı araştırma alanında, savaş sonrası göçe bağlı kentsel alandaki artış küresel etkiler ışığında analiz edilmiştir. Yöntem olarak nicel ve nitel araştırmaların birlikte değerlendirildiği karma metot kullanılmıştır. Literatür taraması ile daha önce yapılan çalışmalar incelenmiş, kurumlar tarafından yayımlanan istatistiki veriler temin edilmiş, ek olarak nitel analiz yöntemlerinden biri olan derinlemesine mülakat yöntemi ile sahada paydaş görüşmeleri gerçekleştirilerek, araştırma alanını etkileyen ekonomik ve sosyal koşullar belirlenmiştir. Bu çerçevede nicel analiz yöntemlerinden olan CORINE arazi kullanım verisinden yararlanılarak kent makroformunda kentsel büyümenin artışı ortaya konulmuş, fraktal analiz yönteminden yararlanılarak kentsel büyümenin boyutu ve büyüme biçimi belirlenerek Antalya kent makroformundaki yeri tespit edilmiştir. Seçilen alanda hazırlanan ilk akademik çalışma olması ve mekansal etkilerin sosyo-ekonomik koşullar ışığında değerlendirilmesi bu çalışmanın özgün taraflarıdır.