Kurşuna maruz akü fabrikası işçilerinde genotoksik hasarın Challenge Tekniği ile araştırılması

Kurşuna yüksek dozda maruziyet endüstride en sık rastlanan maruziyet tiplerinden biridir. Çeşitli endüstri dallarında kurşuna maruziyet belirlenmesine karşın bu maruziyet akü fabrikası işçilerinde çok yoğun olarak gözlenmektedir. Kurşun, lARC'ye göre 2B sınıfında insanlarda muhtemelen karsinojenik bir metaldir. Kurşunun genotoksik potansiyelinin daha çok indirekt etkilerine bağlı ortaya çıkabileceği ve DNA onarım prosesleriyle etkileşebileceği son yıllarda önemle tartışılmaktadır. Kurşun iyonları DNA'nın oluşum sürecinde veya onarımında görev alan enzimlerle etkileşmesi sonucunda indirekt etki gösterir. Bu çalışmada, mesleki olarak kurşuna maruz 23 akü fabrikası işçisi ve 23 mesleki olarak kurşuna maruz kalmamış kontrol grubu kullanılmıştır. Atomik Absorbsiyon Spektrometresi ile ölçülen akü fabrikası işçilerinin kan kurşun değerleri (72.66 ± 34.14) kontrol grubuna kıyasla (4.41 ± 2.07) istatistiksel olarak yüksek derece anlamlı bir artış (p<0,0001) göstermiştir. Standart kromozomal aberasyon tekniği ile belirlenen aberasyon sıklığı deney grubunda (0.014 ± 0.011) kontrol grubuna (0.008 ± 0.010) kıyasla yeterince anlamlı bir artış (p>0,05) göstermemesine karşın, duyarlılığın biyogöstergesi olarak tanımladığımız Challenge tekniği ile deney (0.118 + 0.038) ve kontrol grupları (0.093 + 0.023) arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) sonuçlar elde edilmiştir. Standart kromozomal aberasyon tekniği ile maruz grupta belirlenen aberasyon sıklıkları kan kurşun seviyeleri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamış (r=0.3680, p>0.05) olmasına rağmen Challenge tekniği ile istatistiksel olarak anlamlı (r=0.4325, p<0.05) bir ilişki bulunmuştur. Her iki teknikle de belirlenen kontrol grubu aberasyon sıklıkları kan kurşun seviyeleri ile karşılaştırıldığında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır [standart kromozomal aberasyon tekniği (r=0.2282, p>0.05); Challenge tekniği (r=-0.2764, p>0,05)]. Çalışmamız standart kromozomal aberasyon tekniğine anlamlı cevap vermeyen durumlarda hasarın daha hassas olan Challenge tekniği ile anlamlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Challenge tekniğinden yararlanarak belirlenen DNA onarım kapasitesinin kurşuna maruz akü fabrikası işçilerinde kontrol grubuna kıyasla azaldığı varılmıştır. DNA onarım biyogöstergesi olan Challenge tekniği ile hassas bir şekilde saptanabilmektedir. Bu teknikten klinikte, işyerlerinde mesleki maruziyet sonucu oluşabilecek sağlık riskinin belirlenmesinde ve işçi seçiminde yararlanılabilir. kapasitesinin çeşitli maruziyetlerde sonucuna farklılık gösterebileceği duyarlılığın biyogöstergesi olan Challenge Tekniği ile hassas bir şekilde saptanabilmektedir. Bu teknikten klinikte işyerlerinde mesleki maruziyet sonucu oluşabilecek sağlık riskinin belirlenmesinde ve işçi seçiminde yararlanılabilir.