Kuşak-Yol ve Yeşil Enerji projeleri bağlamında Kazakistan-Çin Halk Cumhuriyeti iş birliği, fırsatlar ve riskler

Küresel iklim değişikliğinin zamanla daha belirgin hale gelmesi, ülkeleri ve uluslararası aktörleri yenilenebilir enerji konusuna önem vermeye yöneltmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti'nin (ÇHC) 2013'te başlattığı "Kuşak ve Yol Girişimi" (KYG), son dönemde "Yeşil Kuşak-Yol" vizyonu düşük karbonlu kalkınma ve çevresel sürdürülebilirliği ön plana çıkarmaktadır. Bu aşamada, zengin doğal rezervlere ve stratejik pozisyona sahip Kazakistan, ÇHC'nin Türkistan'da uygulamak istediği enerji politikalarında kilit bir aktör haline evrilmiştir. Bu vizyon kapsamında Kazakistan ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki stratejik iş ortaklığı, yeşil enerji projeleri kapsamında fırsatlar ve riskler başlıkları altında analiz edilmektedir. Temel mesele, Kazakistan'ın sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle ÇHC'nin bölgesel enerji siyasetiyle uygunluk seviyesi ve bu durumun taraflara sağladığı muhtemel faydalar ve yapısal risklerdir. Kazakistan'ın fosil rezervlere olan bağımlılığını düşük bir seviyeye getirmek ve enerji çeşitliliğini artırma aşamasında ÇHC ile birlikte gerçekleştirilen yenilenebilir enerji projelerinin stratejik önemini ortaya koymak ve bu iş birliğinin potansiyel risklerinin ortaya çıkartılması hedeflenmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; ilgili akademik literatür, resmî politika Dokümanları, bölgesel kalkınma planları ve enerji uygulamaları analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra, ikili arasındaki iş birliği, ÇHC'nin diğer Türkistan ülkeleriyle birlikte gerçekleştirdiği (Orta Asya) enerji projeleriyle beraber değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Kazakistan'daki yeşil enerji ekonomik girişimlerde bulunduğu; bu perspektifte ileri düzey teknolojilerin transferi, finansal kaynaklara erişim ve altyapı olanaklarının güçlendirilmesine katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Lakin bu girişimlerin sınırlı şekilde olduğu ve ÇHC'nin yatırımlarının fosil yakıt ve altyapı uygulamalarına yöneldiği tespit edilmiştir. Ayrıca KYG'nin Kazakistan'ın yenilenebilir enerjisine sınırlı düzeyde katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti, girişim çerçevesinde Kazakistan'da yenilenebilir enerji uygulamalarına destek vermiş olsa da, 2025 senesi itibarıyla söz konusu alanda dönüştürücü bir etki yaratamadığı da görülmektedir. Çin'in ve Kuşak ve Yol Girişimi projelerinde bağımsız denetim ve şeffaflık mekanizmalarının iyileştirilmesi, hem yatırımcı güvenini hem de toplumsal desteği güçlendirecektir.