Lavandula angustifolia uçucu yağı ve bor içeren nanoyapıların yeşil sentezi ve biyolojik aktivite potansiyellerinin değerlendirilmesi

Lavandula angustifolia (tıbbi lavanta), geleneksel tıpta uzun süredir kullanılan, aromatik ve terapötik etkileri güçlü bir bitkidir. Bor elementi ise, son yıllarda nanoteknoloji ve biyomedikal uygulamalarda artan bir öneme sahip olup; düşük toksisite, biyouyumluluk, antikanser ve antimikrobiyal özellikleriyle nanoyapıların sentezinde değerli bir ajan olarak kullanılmaktadır. Öte yandan, dünya genelinde en yaygın ve ölümcül kanser türlerinden biri olan kolorektal kanser, etkili ve hedefe yönelik tedavi yaklaşımlarına olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu tez çalışmasında, Lavandula angustifolia uçucu yağı ve borik asit kullanılarak yeşil sentez yöntemiyle hidrotermal reaktör aracalığıyla bor bazlı nanoyapılar elde edilmiş; nanoyapılanın karakterizasyon analizleri ve hücre kültürü çalışmaları yapılmıştır. Sentezlenen nanoyapılar; Zeta (–48,2 mV), dinamik ışık saçılımı (DLS; ortalama partikül boyutu ~344nm), UV-Vis, XRD, FTIR, ve ICP-MS gibi çeşitli teknikler kullanılarak karakterize edilmiştir. Elde edilen bor-lavanta nanoyapılarının sitotoksik etkileri, HT-29 kolorektal adenokarsinom ve L929 sağlıklı fibrobl ast hücre hatlarında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Nanoyapıların, doz-bağımlı bir etkiyle hücre canlılığını azalttığı belirlenmiş; MTT testi sonuçlarına göre HT-29 hücrelerinde LC₅₀ değeri 11 µM, LC₁₀₀ değeri 22 µM, L929 hücrelerinde LC₅₀ değeri 22 µM, LC₁₀₀ değeri ise 44 µM olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, sentezlenen nanoyapıların özellikle kanser hücrelerinde daha belirgin sitotoksik etki gösterdiğini ortaya koyarak hedeflenebilir antikanser ajan potansiyelini desteklemektedir.