Lehcetü'l Hakayık'ta mizah söylemi

?Direktör? lakabıyla anılan Âlû Bey (1846-1899), gazete yazıları, tiyatrooyunları ve uyarlamaları, hikâye ve seyahat notları olan bir mizah yazarıdır. Âlû Beyyapıtlarıyla mizah anlayışının değişmekte olduğu Tanzimat döneminde yenileşmeninöncülerindendir.Bu çalışmada Âlû Bey'in Lehcetü'l Hakâyık adlı sözlüğündeki mizah söylemi?Mizah Söyleminin Yapısı ve çeriği? ve ?Mizah Söyleminin Çözümlenmesi?başlıklı iki ana bölümde değerlendirilmektedir. Birinci bölüm, ?Lehcetü'lHakâyık'tan Önceki Sözlük Çalışmaları ve Mizah Anlayışı? ve ?Metnin Özellikleri?olmak üzere iki alt bölümde ele alınmaktadır. Tezin bu bölümünde Osmanlıedebiyatındaki mizah ve sözlük geleneği açısından sözlüğün konumu tartışılmakta,sözlük ve mizah sözlüğü türleri bakımından yapıt irdelenmekte, sözlüğün içeriğiincelenmektedir.Tezin ? Mizah Söyleminin Çözümlenmesi? başlıklı ikinci bölümü, ? nsanOlmanın Ayırt Edici Özellikleri ve nsan Davranışları?, ?Kadın-Erkek lişkileri?,?Osmanlı mparatorluğu ile lgili Siyasal ve Toplumsal Söylem? ve ?DiğerMaddeler? olmak üzere dört başlık altında ele alınmaktadır. ? nsan Olmanın AyırtEdici Özellikleri ve nsan Davranışları? başlıklı bölümde insanın sözel, bedensel vedüşünsel boyutları hakkındaki sözlük maddeleri irdelenmektedir. ?Kadın-Erkeklişkileri? başlıklı bölümde kadınlar ve erkekler hakkındaki maddelertartışılmaktadır. ?Osmanlı mparatorluğu ile lgili Siyasal ve Toplumsal Söylem?başlıklı bölümde ise siyasal ve toplumsal konularla ilgili maddeler incelenmektedir.?Diğer Maddeler? başlığı altında diğer bölümlerde ele alınmayan sözlük maddeleriele alınmaktadır.Âlû Bey, Lehcetü'l Hakâyık'ta insanın düşünce ve davranışlarını, kadın-erkekilişkilerini, Osmanlı mparatorluğunun gündelik veya siyasal yaşamını ve kendidöneminin kültürel arka planını yansıtan konulara çoğunlukla yergiyle karşılık verir.Mizahı eleştirinin bir çeşidi olarak gören yazar, sözcüklerin kanıksanmış anlamlarınızeki bir üslupla yeniden tanımlarken bilinen ?hakikatlerin ironisi?ni sergiler.anahtar sözcükler: ironi, mizah, sözlük, yergi