Soğuk şekillendirmede kullanılan segment kesimli somun kalıbında ömür iyileştirme çalışmaları

Bu tez çalışmasında, soğuk dövme işleminde kullanılan 4.istasyon somun kalıbının üretim aşamasındaki bazı proseslerde iyileştirme ve geliştirmeler yapılarak ömür artışı hedeflenmiştir. Kalıpta çalışma sonrası hasarlar incelenmiş ve gerekli iyileştirmeler için bir plan oluşturulmuştur. Öncelikle aynı kalıbın yurtdışından tedarik edilen bir muadili incelenmiş ve aradaki farklar gözlemlenmiştir. Ardında mevcut kalıpta üzerinde çalışılacak olan prosesler belirlenmiştir. Kalıpta kullanılan malzemeler 1.2344 takım çeliği, 1.4140 takım çeliği ve sanayide geçen ismiyle elmas (Tungsten Carbide) sert metaldir. Kalıpta ayrıca ön ve taban olmak üzere iki çeşit elmas bulunmaktadır. Bunların da cinsleri sırasıyla CTE35 ve CTE50'dır. CT tedarikçi firma olan Ceratizit'i temsil ederken, E tanecik boyutu olan Extra Coarse'u 50 ise Tungsten Carbide içindeki kobalt oranının (%25) iki katını temsil etmektedir. Segment kesimli somun kalıbı üretim aşaması olarak yaklaşık 25 operasyondan oluşur ve süreç olarak en uzun sürede üretilen kalıp çeşitlerinden bir tanesidir. Yüksek lisans tezi kapsamında ise iyileştirme ve geliştirme için bu operasyonlardan 4 tanesi üzerine yoğunlaşılmıştır. Bunlar tel erezyon tezgâhlarında uygulanan segment kesim işlemi, taban formu oluşturmada kullanılan dalma erezyon işlemleri, CNC tornalardada yapılan flanş formu işlemesi ve son olarak parlatma prosesleridir. Bu operasyon değişiklikleri de bakır elektrot yerine karbür alaşımlı bakır kullanmak, kalıp ağzındaki radyüsleri spiral taşla manuel olarak oluşturmak yerine radyüs formlu bakır ile işlemek, farklı bir ön elmas cinsi kullanmak ve manuel parlatma yerine otomatik parlatma makinesi devreye alma işlemleridir. Yapılan değişiklikler birlikte kalıplarda yurtdışı muadillerini yakalayacak seviyede bir ömür artışı hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Soğuk şekillendirme, somun kalıbı, elmas (sert metal), kobalt, tel erezyon, dalma erezyon, beyaz tabaka