Liman işletmelerinde atık yönetimi: Çanakkale limanı örneği

Dünyada çevre üzerinde etkisini gösteren birçok kirlenme mevcuttur. Bu kirlilik sanayi, tarımsal, ulaşım vb. sektörlerden kaynaklanabilmektedir. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de deniz yolu ile ulaşım, ilgili sektörler arasında ilk sırada gelmektedir. Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konumu ve boğazları nedeniyle deniz trafiği oldukça fazladır. Deniz ulaşımının yoğun kullanılması limanlar için teşvik edici bir etken olmuştur. Ulaşım tercihinde denizyoluna yönelim olması ile deniz araçlarından kaynaklanan kirliliğin artmasına neden olmuştur. Deniz ticareti genel kargo yükleri, dökme yükler, RO-RO, sıvı yük, yolcu taşımacılığı ve petrol ürünlerinin taşımacılığı olarak değerlendirilmektedir. Petrol ürünlerinin hem kendisi hem de atıkları çevre ve denizler için ilave riskler ortaya çıkarmaktadır. Petrol ürünleri ile ilgili yaşanabilecek olası bir kazanın etkileri çok uzun süre gözüken, yoğun bir çalışma gücü gerektiren, doğal yaşamı ve deniz canlılarını tehdit eden bir kirliliğe sebep olmaktadır. Bu çalışmada deniz yolu ulaşımına ev sahipliği yapan liman tesisleri ve burada oluşan atıkların yönetilmesi araştırılmıştır. Liman işletmeciliği ve gemi atıklarının kabul edildiği atık kabul tesisleri bu kapsama dâhil edilerek değerlendirilmiştir. Limanda yapılan incelemeler neticesinde atıkların oluşum kaynakları, yönetimi, bertaraf yöntemleri ve yeniden kullanımı noktasında çıkarım yapılmaya çalışılmıştır. İncelenen atıklar operasyonel tehlikeli atıklar, tehlikesiz atıklar, evsel atıklar, tıbbi atıklar ve gemilerden kaynaklı atıklar şeklindedir. 2021 – 2023 yılları arasında limandan çıkan atıklar ve 2020 – 2024 yılları arasında atık kabul tesisine kabul edilen atıklar üzerinde çalışılarak bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular limanların atık bertarafı ile ilgili yaşanması muhtemel sorunların öngörülerek azaltabilmesi açısından faydalı olacaktır. Bununla birlikte limanların çevresel etkileri de değerlendirilmiştir. Liman işletmelerinde oluşan atıkların Türkiye sınırları içerisinde değerlendirilerek hammadde tüketiminin azaltılması ve doğal kaynakların korunması için gerekli önlemlerin alınması yönündeki sonuçlara ulaşılmıştır.