Liselerde okutulan türk dili ve edebiyatı kitaplarındaki deneme türünün incelenmesi

Çalışmada Türk Dili ve Edebiyatı Müfredatı Programı çerçevesinde yayımlanan Lise Edebiyat 1,2,3 ders kitaplarındaki deneme türü, yazar ve dönem öğretiminde kullanılan deneme metinlerini bulmak buradan hareketle denemelerin eğitimdeki kullanış biçimlerini ve ders kitaplarındaki denemelerin eğitim yönünden daha verimli bir şekilde nasıl ele alınması gerektiğini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. 2561 Sayılı Tebliğler Dergisi'nde okutulması tavsiye edilen sekiz tane lise birinci sınıf, dört tane lise ikinci sınıf ve beş tane de lise üçüncü sınıf edebiyat ders kitabında yer alan yirmi beş adet deneme metni değerlendirilmiştir. 2004-2005 yıllarında okutulan Edebiyat 1,2,3 ders kitaplarına seçilen deneme metinlerinin, Türk Dili ve Edebiyatı dersinin amaçlarına uygunluğu incelenmiştir. Öğrencilerin düşünce gelişimine olumlu etkisi olan deneme metinlerinin, metin özelliklerinin Edebiyat programına uygunluğuna değinilmiştir. Ders kitaplarında yer alan deneme metinleri, metnin seçiliş sebebi, hazırlık çalışmaları, metinle ilgili açıklamalar ve metin altı sorular gibi metin üzerinde yapılan çalışmalara göre değerlendirilmiştir. Seçilen metinlerle deneme türünün, yazarının ve dönemin ne şekilde öğretilmeye çalışıldığı ifade edilmiştir. İncelemelerde ulaşılan sonuçlardan hareketle edebiyat ders kitaplarına seçilen deneme metinlerinin liselerdeki edebiyat eğitiminde daha etkili ve etkin olmasına yönelik öneriler verilmiştir.