Madencilik faaliyetlerinin toprak kirliliği üzerindeki etkilerinin incelenmesi: Orhaneli ve Büyükorhan (Bursa) örneği

Madencilik insanoğlu tarafından yapılan önemli bir ekonomik faaliyettir. Ancak diğer birçok antropojenik faaliyetlerde olduğu gibi madencilik faaliyetleri de çevre üzerinde birçok olumsuz etki bırakmaktadır. Toprak, su, hava ve gürültü kirliliği, arazi degredasyonu, biyoçeĢitliliğin azalması, toprak çökmesi ve sağlık ile ilgili problemlerin artması madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerinden birkaçını oluĢturmaktadır. Bu nedenle bu çalıĢmada Orhaneli ve Büyükorhan (Bursa) çevresinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin toprak kirliliği (ağır metal) üzerinde olan etkilerini tespit etmek amaçlanmıĢtır. Bu amaçla çalıĢma alanından, sistematik rastgele karalej yöntemi ile 19 adet toprak örneği alınmıĢtır. ÇalıĢma alanındaki ağır metallerin mekansal değiĢiminin tespit edilmesinde, haritalanmasında ve risk değerlendirilmesinde jeoistatistiksel yöntemlerden ordinary ve indicator kriking yöntemleri kullanılmıĢtır. ÇalıĢma alanındaki her bir ağır metalin, maden ocakları ile iliĢkisini tespit etmek için mesafe analizi yapılmıĢtır. Topraktaki ağır metallerin, maden ocaklarına yaklaĢtıkça yada uzaklaĢtıkça nasıl etkilendiğini ortaya koymak için ise Pearson „Bivariate' Korelâsyon analizi yönteminden yararlanılmıĢtır. Sonuç olarak en yüksek arsenik, bakır, cıva, çinko, krom, mangan seviyeleri Orhaneli‟nin güneyindeki alanlarda tespit edilmiĢtir. En yüksek alüminyum değerleri ise Büyükorhan‟ın kuzeyi ile kuzeybatısındaki alanda gözlenmiĢtir. Diğer metallerin (demir, kadmiyum, kobalt, kurĢun, nikel ve vanadyum) ise çalıĢma alanının kuzeyinde daha yüksek seviyelerde olduğu belirlenmiĢtir. Mesafe analizi sonucunda ise sadece cıva metali dıĢında diğer metallerle maden ocakları arasında anlamlı iliĢki tespit edilmiĢtir. Ayrıca alüminyum, arsenik, bakır, cıva, çinko, demir, kadmiyum, kobalt, kurĢun ve mangan için belirtilen sınır değerlerin altında değerler tespit edilirken krom, nikel ve vanadyum için ise sınır değerlerin üstünde seviyeler tespit edilmiĢtir. Ağır metaller açısından kirli olarak görülen alanlar mermer ve krom iĢletmelerinin çevresi olarak tespit edilmiĢtir. Ġlçeler birbiri ile kıyaslandığında ise Orhaneli‟nde Büyükorhan‟a göre tüm kirleticilerde daha yüksek seviyeler tespit edilmiĢtir.