Mahmûd B. İsmaîl el- Harpûtî'nin Tevdîhu'l-Î'Râb 'An Kavâ'İd'il-İ'Râb adlı eserinin tahkiki

Harpûtî, H. 9./ M. 16. yüzyılda yaşamış ve nahiv ilminde Tevdîhu'l -Î'râb 'an Kavâ'idi'l- İ'râb adlı eseriyle meşhur olmuştur. Harpûtî bu eserinde İbn Hişâm el-Ensârî'nin Arapça grameri hakkında yazmış olduğu Kavâ'idul-İ'râb adlı eserini şerh etmiştir. Bu çalışmada Harpûtî'nin hayatı ve Tevdihu'l-İ'râb 'an Kâvâidi'l İ'rab adlı eseri incelenmiştir. Harpûtî'nin yazmış olduğu Tevdîhu'l-İ'râb 'an Kavâ'idi'l-İ'râb adlı bu şerh günümüze kadar ulaşmıştır. Bu eser'in el yazma nüshaları birçok kütüphanede mevcuttur. Harpûtîbu eserinde İbn Hişâm'ın Kavâ'idu'l İ'râb adlı eserini şerh etmiştir. Harpûtî İbn Hişâm'ın eserini ayet, hadis, şiir ve misaller ile açıklamış ve daha anlaşılır hale getirmiştir. Harpûtî bu eserinde nahiv ilminin meşhur iki ekolünden biri olan Basra ekolünü benimsemiştir. Kûfe ekolüne değindiği zaman o görüşün Kûfelilere ait olduğunu özellikle belirtmiştir. Bu eserin enönemli özelliği metinde yer alan ayet, hadis ve şiirlerin i'rab'ının yapılması, ayrıca âyet hadis, şiir ve misaller getirilerek metnindaha anlaşılır kılınmasıdır. İbn Hişâm'ın Kavâ'idu'l-İ'râb adlı eseri şark medreselerinde hala okutulup ezberlenmektedir. Bundan dolayı Harpûtî'nin Kavâ'idu'l-İ'râb'ının şerhi olan bu yazma eserin tahkik edilmesi akademik çalışmalara ve ilim dünyasına katkı sağlayacağını ümit ediyoruz. Anahtar Sözükler: Nahiv, İbn Hişâm, Harpûtî, Kavâ'idu'l İ'râb, Tevdîhu'l -Î'râb 'an Kavâ'idil- İ'râb