Makine öğrenmesi yöntemleriyle enflasyona etki eden faktörlerin incelenmesi: Türkiye örneği

Enflasyon, aktif olarak süreç içerisinde bulunan para miktarı ile ürünlerin ve satın alınabilir halde bulunan hizmetlerin toplamı arasındaki açığın büyümesi nedeniyle ortaya çıkan bir durum olma niteliği taşımaktadır. Fiyatların sürekli olarak yükselme durumu, paranın mevcut değerinin düşmesi olacak şekilde kendini gösteren ekonomik ve parasal bir süreçtir. Enflasyon, ülkemizde ve dünya genelinde kendisini sürekli olarak güncel tutan bir konudur. Dünya içerisinde ülkelere bağlı olarak bulunan ve faaliyetlerine devam eden merkez bankalarının da ekonomi üzerindeki temel amacı fiyat istikrarını kalıcı bir şekilde sağlamak ve sürekli bir hale getirmektir. Enflasyonun gelecek dönemlerdeki alacağı değeri tutarlı bir şekilde tahmin etmek ve elde edilen tahminler ile geleceğe dönük çalışmalar yapmak amacıyla, son yıllarda ekonomi alanında yapay zeka teknikleri daha fazla kullanılmaya başlanmıştır. Geçmiş dönemde elde edilen verilere dayanarak geleceğe yönelik olarak yapılan tahminler yapay zeka teknikleri ile birleştirildiğinde gerçeğe daha yakın sonuçlar ortaya koymaktadır. Yapay zeka teknikleri ile birlikte artan uygulama alanlarına karşın, finans ve ekonomi alanında tahmin yöntemi ile öngörüde bulunmak, geleceğe yönelik çalışmalar gerçekleştirmek oldukça zordur. Finans sektöründe bulunan yüksek belirsizlik ve istikrarsızlık durumu ile elde edilen veriler üzerinde oluşan oynaklıklar bu durumun en önemli nedenini ortaya koymaktadır. Finans sektöründe oluşan bu belirsizliğe karşın doğruluk değeri yüksek bir enflasyon tahmini gerçekleştirmek ülke ekonomisi, şirketler ve hane halkı için oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, yapay zeka ve makine öğrenmesi teknikleri kapsamında Vektör Otoregresyon (VAR) modeli, gradyan artırma regresyonu (GBR) ve klasik derin öğrenme çeşitlerinden biri olan Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM) modeli python bilgisayar programı üzerinde kullanılarak zaman serisi analizi ile 4 farklı zaman aralığında Türkiye ekonomisi içerisinde enflasyon tahmini gerçekleştirerek modeller arasında kıyaslama yapmaktır. Bu çalışma ile birlikte, LSTM modelinin gerçekleştirdiği tahmin, MAPE, MSE ve RMSE istatistiksel analizleri açısından kıyaslandığında, uygulanan modeller arasında en başarılı sonucu ortaya koyduğu gözlenmiştir. Enflasyon değerinin ülke içerisinde son dönemlerdeki düzensiz artışının ise modellerin başarı düzeyini doğrudan etkilediği görülmüştür.