Malatya ili ulaşım ağının optimizasyonu

Bu tez çalışmasında, Malatya Büyük Şehir Belediyesi'ne ait otobüs rota ağlarının optimizasyonu için Genetik Algoritma (GA) kullanan üç aşamalı bir model geliştirilmiş ve Malatya İli merkezinde belirlenen bir örneklem için optimal rota ağı tasarlanmıştır. Bu çalışmada yapılan uygulamanın ilk aşamasında örneklem bölgesi üzerindeki otobüs durakları arasından rastsal olarak başlangıç-varış çiftleri seçilmiş ve bu çiftler arasındaki en kısa yollar hesaplanmıştır. Bu hesaplama sonrasında kullanıcı tanımlı; hız, araç varışları arası süre, maksimum ve minimum rota uzunluğu, maksimum rota sayısı ve araç sayısı kısıtlarına uyan en kısa yollar yeni bir rota ağı oluşturacak şekilde bir Python listesinde saklanmışlardır. Uygulamanın ikinci aşamasında ilk aşamadan gelen rota ağları için amaç fonksiyonu değerleri hesaplanmış ve bu değerler kullanılarak her bir aday rota ağı için uygunluk değerleri hesaplanmıştır. Üçüncü aşamanın gerçekleşmesi ise ilk iki aşamanın üzerinde çalışan bir GA ile sağlanmıştır. Bu aşamada GA'nın seçim, mutasyon ve çaprazlama operatörleri kullanılarak çözüm uzayında optimal çözüm aranmıştır. Bu çalışmada kullanılan trafik akış verileri Malatya Büyük Şehir Belediyesi adına Malatya Ulaşım Ana Planı'nı hazırlayan ALTAŞ mühendislikten alınmıştır. Otobüs duraklarının ve belediye otobüs rotalarının koordinatları MOTAŞ'tan alınmıştır. Örneklem bölgesi grafını oluşturmak için kullanılan koordinat verileri ise QGIS programında tarafımca üretilmiştir.