Malatya yöresinde yayılış gösteren Hypericum L. (kantaron) türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar

Amaç: Bu tezin amacı, Malatya'da yayılış gösteren Hypericum L. cinsine ait 11 taksonun morfolojik, anatomik, palinolojik özelliklerini, antioksidan aktivitelerini, uçucu yağ bileşimlerini ve içerdikleri bazı fenolik bileşiklerin miktarlarını belirlemektir. Materyal ve Metot: Bitki materyalleri takson lokasyonlarına yapılan arazi çalışmalarıyla toplanmıştır. Morfolojik, anatomik ve palinolojik çalışmalar toplanan örnekler üzerinde yapılmıştır. Antioksidan aktivite çalışmaları toplanan örneklerden hazırlanan su ve metanol ekstreleri ile, DPPH ve ABTS yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Toplanan örneklerin toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağlar GC-MS cihazında analiz edilmiştir. Ekstrelerdeki fenolik bileşiklerin tayini için HPLC cihazı kullanılmıştır. Bulgular: Anatomik incelemelerde, örneklerin kök ve gövdelerinin benzer yapıda, yaprak anatomilerinin ise bazı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Yaprakta; salgılı ya da salgısız emergens, tek ya da iki sıralı epiderma, salgı kanalı içeren veya içermeyen floem hücreleri, ekvifasiyal ya da bifasiyal mezofil tabakası gibi özellikler bakımından farklılıklar göstermektedir. Tüm örneklerde stoma anizositik tiptedir. Fenolik içeriği örneklere ve ekstrelere göre değişiklik göstermektedir. Uçucu yağ analizlerinde ana bileşenler α-pinene, spathulenol ve limonene olarak belirlenmiştir. DPPH ve ABTS yöntemlerinde en yüksek antioksidan aktivite H. perforatum'un metanol ekstresinde gözlenmiştir. Sonuç: H. microcalycinum, H. retusum, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum ve H. malatyanum'un anatomik özellikleri, H. spectabile, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum, H. thymopsis ve H. malatyanum'un palinolojik özellikleri ilk kez bu çalışmada verilmiştir. Subprolat ve prolat polen şekilleri örnekler arasında daha sık gözlenmiştir. Örneklerden elde edilen ekstrelerdeki bazı fenolik bileşikleri HPLC ile belirlenmiştir. Antioksidan aktivite çalışmaları iki farklı yöntem ile yapılmıştır. H. malatyanum türünün uçucu yağ bileşenleri ilk kez bu çalışmada verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anatomi, Antioksidan Aktivite, Hypericaceae, Morfoloji, Uçucu Yağ