Manisa'da yetişen bazı tarım ürünlerinin pestisit kalıntıları açısından değerlendirilmesi

Gıdaların kaynağı bitkisel üretimdir; hayvansal üretim için gerekli olan yemlerin de bitkisel üretim kaynaklı olması nedeniyle, bitki sağlığı ve sürdürülebilir tarım büyük önem taşımaktadır. Bitki sağlığı, sadece birincil üretimdeki kayıpları azaltmakla kalmaz, aynı zamanda gıda aşamasında böceklenme, bakteriyel veya fungal etmenlerden kaynaklanan küflenme ve toksin gelişimi gibi insan sağlığına zararlı olabilecek durumların ortaya çıkmasını engeller ve gıda güvenliğini sağlar. Bu tez çalışmasında, Manisa ilinde yetiştiriciliği çok yapılan 6 üründe pestisit kontrolü için alınan numune sonuçları Türk Gıda Kodeksi Pestisit Kalıntılarının Limitleri Yönetmeliği ve gıda güvenilirliği açısından değerlendirilmiştir. 2016-2023 yılları arasında Manisa ilinde değişik noktalardan alınan üzüm, asma yaprağı, domates, ıspanak, çilek, kiraz ürünlerinde yapılan 1742 adet analiz sonuçları incelenmiş ve pestisit kalıntı düzeylerinin gıda güvenilirliği ile insan sağlığı üzerindeki riskleri hususunda değerlendirmeler yapılmıştır. Ürünlerde 681 adet pestisit etken türü taranmış olup ürünlerin %44,83'ünde en az bir etkenin kalıntısı tespit edilmiştir. Tüm ürünlerde izin durumu değerlendirildiğinde ruhsatsız etken oranının %1 ile %49,33 arasında, tespit edilen yasaklı etken oranının %6,17 ile %23,5 arasında değiştiği görülmüştür. Yapılan değerlendirmelerde ayrıca Manisa ilindeki en önemli sorunun çoklu pestisit kalıntı riski olduğu görülmüştür. Ancak gıda ürünlerinin tüketim miktarları göz önüne alınarak yapılan risk değerlendirmesinde, tüketicilerin günlük pestisit maruziyeti açısından limit ortalamasının insan sağlığı açısından risk oluşturmadığı hesaplanmıştır.