McGurk etkisinde yaş, temporal işitsel işlemleme ve gürültüde konuşmayı anlama performansı faktörleri

McGurk etkisi işitsel (/ba/) ve görsel (/ga/) uyumsuz uyaranlar eş zamanlı sunulduğunda kişilerin üçüncü bir konuşma uyaranı (/da/, füzyon yanıt) algılaması illüzyonudur. McGurk uyaranına verilen füzyon yanıtlarının sıklığı, McGurk etkisine duyarlılığı (MGD) göstermektedir ve işitsel-görsel duyusal bütünleme (İGDB) kapasitesi hakkında bilgi sunduğu kabul edilmektedir. Ancak MGD bireyler arasında yüksek çeşitlilik göstermektedir ve bu farklılığı belirleyen faktörler henüz net olarak açıklanamamıştır. Bu çalışma, MGD'nin yaş gruplarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek (i); yaş, temporal işitsel işlemleme becerileri ve gürültüde konuşmayı anlama (GKA) performansı ile olan ilişkisini incelemek (ii); ve bu değişkenlerin MGD üzerindeki yordayıcı etkilerini değerlendirmek (iii) amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, normal işitmeye ve normal (veya düzeltilmiş) görmeye sahip 19–35 ve 56 yaş ve üzeri bireylerden oluşan 64 katılımcı kesitsel olarak değerlendirilmiştir. İşitme eşikleri, konvansiyonel odyometri (0,125–8 kHz, SSO) ve genişletilmiş yüksek frekans odyometrisi (10–16 kHz, GYFO) ile belirlenmiştir. Temporal işitsel işlemleme; Frekans Patern Testi (FPT), Süre Patern Testi (SPT) ve Rastgele Boşluk Tanıma Testi (RBTT) ile; GKA ise Türkçe HINT testiyle değerlendirilmiştir. MGD düzeyi, araştırma kapsamında oluşturulan McGurk uyaranları ile üç oturumda (yalnız işitsel, yalnız görsel, işitsel-görsel) ölçülmüştür. SSO ve GYFO eşikleri yaşlı grupta anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. FPT ve SPT skorları genç grupta daha yüksek olsa da gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. RBTT 500 Hz ve 2000 Hz eşikleri yaşlı bireylerde anlamlı biçimde daha yüksektir; bu eşiklerle yaş arasında pozitif yönde ilişkiler görülmüştür. Türkçe HINT sonuçları, genç grubun sağdan (Gsağ) ve soldan (Gsol) gelen gürültü koşullarıyla bileşik eşik değerlerinde yaşlı gruba kıyasla anlamlı düzeyde daha iyi performans gösterdiğini göstermiştir. MGD yaşlılarda anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuş, yaşla orta düzeyde pozitif ilişki göstermiştir. Katılımcılar arasında MGD %0 ile %100 arasında değişmiş; yaşlı grupta en sık "füzyon" (/da/), genç grupta ise "görsel" (/ga/) yanıtı verilmiştir. MGD, RBTT 500 ve 2000 Hz eşikleriyle negatif, HINT Gsağ koşuluyla pozitif ilişki göstermiştir. Yaş, cinsiyet ve RBTT 2000 Hz eşiğini içeren regresyon modeli, MGD varyansının %42'sini anlamlı şekilde açıklamıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre yaşla temporal çözünürlük ve GKA becerileri zayıflamaktır ve MGD artmaktadır. Yaşa bağlı işitsel modalite güvenilirliğinin azalmasıyla MGD'nin artması, İGDB'nin telafi edici bir mekanizma olduğunu desteklemektedir. MGD'nin İGDB hakkında ipucu sağlayan kolay uygulanabilir fenomen olması nedeniyle odyoloji ve özel eğitim gibi alanlarda kullanılabilecek kullanışlı bir değerlendirme aracı olma potansiyeli bulunmaktadır. Bu çalışma ile MGD üzerinde temporal işitsel işlemleme ve yaşın önemli etkisi olduğu gösterilmiştir.