Mercimeğin (Lens cullinaris Medik.) bazı morfolojik değişkenlerinden hareketle verimin path analizi yöntemiyle tespiti ve yorumu

ÖZET Bu çalışma mercimek {Lens cullinaris Medik.) üzerinde yürütülmüş olup, mercimeğin bazı morfolojik değişkenlerinin tane verimi nasıl etkilediği Path Analizi tekniği ile yorumlanmaya çalışılmıştır. Bilindiği gibi Path Analizi değişkenler arasındaki korelasyonu bileşenlerine ayıran ve değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileri belirleyen bir analiz yöntemidir. Değişkenler arasındaki sebep-sonuç ilişkilerinin belirlenmesi ve bu ilişkiler sisteminden elde edilen sonuçların yorumlanmasına Path Analizi tekniği önemli bir katkı sunmaktadır. Bu çalışmada Path Analizi tekniğinin matematiksel alt yapısının hemen her alandaki araştırıcılar tarafından anlaşılabilir ve yorumlanabilir hale getirilmesine tekniği Korelasyon ve Çok Değişkenli Lineer Regresyon'la ilişkileri içinde ele alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Path Analizi sonuçlarının nasıl yorumlanabileceği de verilmeye çalışılmıştır. Path Analizi'ni bir uygulamayla örneklendirmek amacıyla, mercimeğin bazı morfolojik değişkenlerinden hareketle mercimekte verimin tespitinde Path Analizi yöntemi kullanılmış ve sonuçlan detaylı olarak verilmiştir. Kullanılan morfolojik değişkenlerin mercimekte tane verimini doğrudan, dolaylı ve diğer yollarla ne kadar etkiledikleri tespit edilmiş ve bu sonuçlar her değişken için yorumlanmıştır. Sonuç olarak dal sayısı değişkeninin bitki tane verimi üzerinde pozitif yönde önemli bir rol oynadığı, bakla sayısı değişkeninin de dal sayısının artmasına neden olarak verimi düşürdüğü sonucuna varılmıştır. Bu iki değişkenin değişiminin esasen ekolojik faktörlerden mi yoksa genetik faktörlerden mi kaynaklandığının tespit edilmesinin verim arttırma çalışmalarına katkıda bulunacağı kanaatine varılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlan bize tek değişkenli istatistik yöntemlerin yerine uygun çok değişkenli tekniklerin kullanılmasının daha doğru sonuçlar vereceğini, tek değişkenli tekniklerin bazen yanıltıcı veya eksik sonuçlara neden olabileceğini bir kez daha göstermiştir.