Metabolik sağlıklı ve sağlıksız obez çocuklarda sonografi bulguları ve FGF 21 düzeylerinin karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Obezite ve bağlı olumsuz metabolik profiller, yetişkinlerde kardiyovasküler komplikasyon riskini artırır. Çocukluk çağında bile karotis intima media kalınlığı (CIMK) artışı ile erken dönemde başlayabilmektedir. Ancak tüm obez bireylerde kardiyovasküler hastalık riskinde artış olmamaktadır. Farklı metabolik sağlık durumlarını erken dönemde ayırt etmek önemli olsa da, çocukluk çağında biyobelirteçlerin bu konudaki değeriyle ilgili veriler sınırlıdır. Son yıllarda obezite, insülin direnci ve aterosklerozun patofizyolojisini ortaya koymak adına birçok yeni molekül üzerine çalışmalar devam etmektedir. Bunlardan biri de Fibroblast Growth Faktör 21 (FGF 21)'dir. Biz de metabolik sağlıklı obez (MHO) ve metabolik sağlıksız obez (MUO) çocuklarda FGF 21 düzeylerini karşılaştırarak, bu düzeylerin CIMK ve diğer kardiyovasküler risk faktörleriyle ilişkisini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif klinik çalışma, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'nde Mart 2024- Eylül 2024 tarihleri arasında yapıldı. Çalışmaya 7-18 yaş arasındaki 64 obez (31 MHO ve 33 MUO) ve 32 sağlıklı çocuk katıldı. VKİ SD > + 2 SDS olan hastalarda, HDL >40 mg/dl, trigliserit ≤150 mg/dl, kan basıncı (sistolik ve diyastolik) ≤ 90 persantil, açlık glukozu < 100 mg/dl kriterlerinin tümünü sağlayan obez hastalar MHO, kriterlerden bir veya daha fazlasını karşılamayan hastalar ise MUO olarak tanımlandı. Açlık glukoz, açlık insülin, lipid düzeyleri, AST, ALT ve FGF 21 düzeyleri için kan alındı. Plazma Aterojenik İndeks (PAİ) ve HOMA IR hesaplandı. Tüm çocukların CIMK ölçümleri yüksek çözünürlüklü B-mod Doppler ultrasonografi (USG) ile yapıldı. Hesaplamalarda istatistik anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı ve analizler için SPSS (IBM SPSS for Windows, ver.26) istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular: Grupların yaş ortalaması, cinsiyet ve puberte dağılımlarında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Ağırlık, ağırlık SDS, VKİ, VKİ SDS, bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça çevresi açısından en yüksek ortalama MUO grubuna aitti. Sağ, sol ve ort. CIMK değerleri incelendiğinde, tüm ölçümlerde MUO grubuyla MHO ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark varken MHO ile kontrol grubu arasında istatistiksel fark saptanmadı. PAİ açısından MUO grubunda diğer iki grup arasında anlamlı fark saptanmış olup MHO ile kontrol grubu arasında istatistiksel fark saptanmadı. FGF 21 düzeylerine bakıldığında MUO grubu en yüksek ortalamaya sahipti. FGF 21 ile ağırlık, ağırlık SDS, VKİ, VKİ SDS, bel ve kalça ölçümü gibi antropometrik ölçümler ile açlık insülin, HOMA IR arasında pozitif korelasyon ilişkisi saptandı. Tartışma-Sonuç: MUO artmış CIMK ve kardiyovasküler hastalık riski ile ilişkilidir. PAİ MUO, NAYKH ve subklinik aterosklerozu öngörmede bir belirteç olarak kullanılabilir. MUO' da FGF 21 düzeyleri MHO ve obez olmayan sağlıklı popülasyona göre daha yüksektir. FGF 21 MUO'yu tespit etmek için biyobelirteç olarak kullanılabilir.