Metamfetamin bağımlılığı patogenezinde HCRTR ve NPSR genlerinin rolü

Bağımlılık, bireyler üzerindeki tüm ciddi fiziksel ve psikolojik olumsuz etkilerine rağmen, bazı madde ve kimyasalları kompulsif arama ve alma davranışı ile karakterize nörogelişimsel, genetik ve sosyokültürel etmenlerin rol oynadığı kronik bir hastalıktır. En sık suistimal edilen yasadışı psikostimulanlardan biri olan metamfetamin, merkezi sinir sistemini etkileyen güçlü ve bağımlılık yapma riski yüksek bir uyarıcıdır. Metamfetamin, merkezi ve periferik sinir sistemindeki sinir terminallerinden dopamin, serotonin, noradrenalin ve adrenalin salınımını tetiklemektedir. Ayrıca oksidatif stres, nöroinflamasyon ve nörotoksisite olmak üzere en az üç farklı moleküler mekanizmayı modüle ettiği anlaşılmıştır. Beyindeki birçok nöronal devre bağımlılık gelişimi ile ilişkilendirilmiş olup, yapılan son çalışmalar hipotalamustaki oreksinerjik nöronlar ve bu nöronlarla yakın ilişkide olan nöropeptid S sisteminin bağımlılık gelişiminde rol oynayabileceğini düşündürmüştür. Çalışmamızda metamfetamin kullanım bozukluğu (MKB) olan hastalarda ve sağlıklı gönüllülerde HCRTR1 rs2271933 ile rs41263963, HCRTR2 rs2653349, NPSR rs324981 gen polimorfizmlerinin frekansları ve Oreksin A serum düzeyleri belirlenmiştir. Bu çalışmada söz konusu parametrelerin MKB patogenezindeki rollerinin araştırılması amaçlanmıştır. MKB tanısı konan 173 hasta ile 102 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Gruplar arasında serum Oreksin A düzeylerinin MKB grubunda, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca MKB hastalarının detoksifikasyon sonrası aşerme dönemlerinde, detoksifikasyon öncesi dönemlerine göre daha yüksek oreksin A düzeylerine sahip olduğu saptanmıştır. HCRTR1 rs2271933 ile rs41263963, HCRTR2 rs2653349, NPSR rs324981 gen polimorfizmlerinin genotip ve allel frekansları dağılımı açısından hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamamıştır. Sonuç olarak; Oreksin A düzeyinin MKB ve dönemlerinin patogenezinde etkili olduğunu düşündürmekte olup, gelecekte daha geniş popülasyonlar üzerinde yapılacak olan çalışmalar ile hipokretin ve nöropeptid S reseptör polimorfizmlerinin ve oreksin A düzeyinin MKB patogenezindeki rolünün daha net olarak anlaşılması beklenmektedir.