Morbid obezite tedavisinde trombosit göstergelerindeki değişimlerin analizi

Amaç: Çalışmamızda morbid obezite tanılı olgularda, obezite tedavisi ile 6 ayda kaydedilen kilo kaybının, trombosit göstergeleri olan; ortalama trombosit hacmi (MPV), platekrit (PCT), platelet/lenfosit oranı (PLR) ve platelet dağılım genişliği (PDW) üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmaya, 1 Mayıs 2017-1 Mart 2019 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (ZBEÜ) Obezite ve Diyabet Merkezine başvurarak morbid obezite tanısı almış ve takiplerine düzenli gelmiş 300 hasta dahil edildi. Olguların demografik, klinik, biyokimyasal verileri International Prognostic Scoring System (IPSS)'e göre tanımlandı. Çalışmada hastaların başlangıç (0. ay) ve 6. ay kontrollerindeki boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi, sistolik ve diyastolik tansiyon, tam kan sayımları [Platelet (PLT), lenfosit, platekrit (PCT), platelet/lenfosit oranı (PLR) ve platelet dağılım genişliği (PDW)], biyokimyasal verileri [trigliserid (TAG), LDL-kolesterol, açlık kan şekeri (AKŞ)] incelendi. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 19,0 paket programında yapılmıştır. Nitel değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler frekans ve yüzde ile; nicel değişkenler aritmetik ortalama, standart sapma, medyan, minimum ve maksimum değerleriyle verilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile incelenmiştir. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin bağımsız gruplar arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi; grupiçi karşılaştırmalarında Wilcoxon testi kullanılmıştır. Nitel değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında Yates ki-kare testi kullanılmıştır. Çalışmadaki tüm istatistiksel analizlerde p değeri 0,05'in altındaki sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmada VKİ 40 ve üzeri olan 300 morbid obez olgunun verileri analiz edildi. Olguların 267 (%89)'si kadın ve 33 (%11)'ü erkekti ve grubun çoğunluğunu kadın cinsiyet oluşturmaktaydı. Bu grubun yaş ortalamaları 48,91±11,68 yıl, VKİ ortalaması 46,53±5,15 kg/m2, en düşük beden kitle indeksi 40 kg/m2, en yüksek beden kitle indeksi 66,4 kg/m2 saptandı. Yapılan analizde; morbid obez olguların AKŞ ortalamaları 116 mg/dl ile normal olarak tanımlanan aralığın üzerinde, bel çevresi ortalaması 124 cm ile 110 cm'nin üzerindeydi. Trigliserit seviyeleri ortalaması 163 mg/dl ile metabolik sendrom tanı kriteri olan 150 mg/dl'nin üzerindeydi. Tansiyon ortalamaları sistolik basınç 135,6 diyastolik basınç 84,8 ile pre-hipertansiyon aralığındaydı. Tüm olguların başlangıç kilosundaki değerleri ile 6. ayın sonunda kilo vermiş anlarında alınan parametleleri karşılaştırıldığında; kilo kaybı, VKİ ve bel çevresi değişiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05), sistolik ve diyastolik kan basınçlarındaki iyileşmenin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (p<0,05), AKŞ, LDL-k ve TAG seviyelerindeki düşüşün istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (p<0,05) saptandı. Kilo kaybıyla trombosit sayılarındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Trombosit parametreleri olan PDW, MPV, PCT, PLR de kilo kaybıyla düşme gözlendi ancak bu değişim istatistiksel açıdan anlamlı değildi (p>0,05). Çalışmaya alınan morbid obez hastalardan, kilosunun %10 ve daha fazlasını kaybedenler "Anlamlı", kilosunun %10'dan azını kaybedenler ise "Anlamsız" grup olarak adlandırılarak ikiye ayrılarak yapılan istatistiksel analizde ise; trombosit sayılarında kilo kaybıyla kaydedilen düşme istatiksel olarak anlamlı (p<0,05) saptandı. Trombosit parametrelerinden PDW ve MPV oranlarında kilo kaybıyla, başlangıç değerlerindeki yüzde değişimine göre düşme olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamsız bulundu. Kilo kaybıyla PCT sayısı ve platelet/lenfosit oranı (PLR)'ndaki değişim ise istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Bu da trombosit göstergelerinden olan PCT sayısı ve PLR'nin kilo kaybının derecesi ile ilişkili olabileceğini göstermiştir. Sonuç: Morbid obezitesi olan olgularda platelet (PLT) sayısı ve MPV, PCT, PDW, PLR gibi trombosit göstergelerinin 6 aydaki kilo kaybıyla değişimini araştırdığımız bu çalışmada PLT sayısı ve trombosit göstergelerinden olan PCT ve PLR'nin, %10 ve daha fazla kilo veren grupta, p<0,05 ile istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde azalmış olduğu saptandı. Tromboza eğilimi gösterdiği yönünde birçok araştırma yapılan trombosit göstergelerinin, zaten tromboza yatkınlık oluşturduğu kanıtlanarak koroner arter hastalığı, serebrovasküler olay, derin ven trombozu, miyokard enfarktüsü gibi tromboz ile seyreden pek çok hastalığa sebebiyet veren obezitenin takip ve tedavisinde tedavi parametresi olarak kullanılabileceğini tespit ettik. Trombosit parametreleri, obez hastaların takiplerinde kullanılabilecek basit, ucuz bir hemogram parametresi olup prognoz açısından umut vaat eden belirteçlerdir. Koroner anjiyografi ile koroner plak tespiti, ultrasonografi ile derin venlerdeki trombozun takibi ve serebrovasküler olay için bilgisayarlı tomografi gibi kesin tanı veren ancak maliyeti yüksek olan tetkikler yerine, obez hastaların komorbiditelerinin takibinde PLT sayısı ve PCT, PDW, MPV, PLR gibi trombosit parametreleri değerinde artış ya da azalma söz konusu olduğunda bu durum prognoz açısından dikkate alınabilir. Sonucun daha iyi değerlendirilmesi için çalışmanın zayıf yönlerini de ortadan kaldıran büyük ölçekli kohort grup çalışmalarına gereksinim vardır. Anahtar Kelimeler: Morbid obezite, Metabolik Sendrom, obezite tedavisi, platelet sayısı, trombosit parametreleri, PCT, PDW, PLR, MPV