Mısır-sorgum birlikte ekim sisteminde ot ve silaj verimi ile yem kalitesinin belirlenmesi ve yaşam döngüsü değerlendirmesi

Bilecik ilinde 2023 ve 2024 yıllarında yürütülen bu çalışma, silajlık mısır (SM) ve sorgum-sudanotu melezi (SSM) bitkilerinin yalın ekimleri ile kendi aralarında ve ayçiçeği ve soya fasulyesi ile birlikte ekimlerinin (yalın SM, yalın SSM, yalın SF, yalın AY, %75 SM + %25 SSM, %50 SM + %50 SSM, %25 SM + %75 SSM, %50 SM + %50 SF, %50 SSM + %50 SF, %50 SM + %50 SF ÜG-, %50 SSM+ %50 SF ÜG-, %50 SM + %50 AY, %50 SSM + %50 AY) verim, yem kalitesi ve çevresel etkilerinin karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre işlemlerin kuru ot verimleri, kuru otta ham protein verimleri, ADF, NDF ve kondense tanen içerikleri sırasıyla 1212.0 – 2813.3 kg da-1, 89.59- 254.2 kg da-1, % 37.56 – 43.30, % 48.04 – 73.47 ve % 0.507 – 0.748 arasında değişmiştir. Ele alınan işlemlerin silaj verimleri ve silaj ham protein verimleri 3246.4- 7535.7 kg da- ve 414.8 - 708.9 kg da-1 arasında değişmiş olup, silajların besin madde kompozisyonunun (ADF, NDF, NYD, kondense tanen) ve fermantasyon kalitesinin (pH, Flieg puanı, organik asit içerikleri) hayvan besleme açısından yeterli düzeyde olduğu saptanmıştır. Yapılan yaşam döngüsü değerlendirmesinde (YDD) ise incelenen on bir çevresel etki kategorisinden altısında (ATPF, ÖP, KIP, İTP, DEP, OTİP) en düşük çevresel yük %25 SM + % 75 SSM, iki etki kategorisinde (AP ve FOOP) %50 SM + %50 SSM, iki etki kategorisinde (AP ve FOOP) yalın sorgum-sudanotu melezi ve TSEP kategorisinde yalın ayçiçeği işleminde belirlenmiştir. Yalın soya fasulyesi ekiminin ise 11 etki kategorisinin 10 tanesinde en fazla çevresel etkiye neden olduğu belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, SM+SSM karışık ekim sistemlerinin, aynı istatistiksel grupta yer alan verimleri ve kabul edilebilir yem kalitesi ile SM ekimine alternatif olabileceği, özellikle iklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklar, azalan ve düzensizleşen yağış koşullarında hayvan yemi arz güvenliğine katkı sağlayabileceğini göstermiştir. Bununla birlikte YDD sonuçlarına göre incelenen 11 etki kategorisinden altısında en düşük çevresel etkiye sebep olan %25 SM + % 75 SSM karışık ekim sisteminin öncelikli olarak, iki kategoride en düşük çevresel etkiye sebep olan %50 SM + %50 SSM ekim sisteminin ise alternatif olarak önerilebileceği değerlendirilmiştir.