Multipl sklerozlu kişilerde mizofoni düzeyleri, hiperakuzi, dikkat eksikliği ve obsesif-kompulsif davranışlar

Halimenur NURLU, Multipl Sklerozlu Kişilerde Mizofoni Düzeyleri, Hiperakuzi, Dikkat Eksikliği ve Obsesif-Kompulsif Davranışlar, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Uzmanlık Tezi, Zonguldak, 2025 Amaç: Bu çalışmada multipl sklerozlu (MS) kişilerde ve sağlıklı kontrollerde mizofoni düzeylerinin değerlendirilmesi ile birlikte MS'li kişilerde mizofoni düzeylerinin hastalığın klinik ve demografik özellikleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca katılımcılardaki hiperakuzi, tinnitus, obsesif-kompulsif davranışlar, dikkat eksikliği, depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin hasta ve kontrol gruplarındaki ilişkilerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniğine başvuran 100 MS'li kişi ile benzer yaş, cinsiyet ve eğitim düzeylerine sahip 100 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Hasta grubundaki katılımcıların hastalık süresi, hastalık başlangıç yaşı, kullandığı ilaç, atak sayısı ve genişletilmiş özürlülük durum ölçeği (Expanded Disability Status Scale- EDSS) skorları hesaplanarak hastalık veri formu dolduruldu. Hasta ve kontrol gruplarındaki katılımcıların; Demografik veri formu, Revize Amsterdam Mizofoni Ölçeği (AMİSOS-R), Khalfa Hiperakuzi Ölçeği (KHÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Maudsley Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirti Ölçeği (MOKBÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite kendi bildirim Ölçeği (DEHBÖ), Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (FÇBMÖ) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Form-36 (SF-36) dolduruldu. Bulgular: MS ve sağlıklı kontrol grupları arasında tinnitus sıklığı açısından anlamlı fark saptanmamış olup, tinnitusu olan MS grubunda AMİSOS-R, KHÖ (özellikle dikkat ve sosyal alt boyutları), BDÖ ve BAÖ skorları kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksekti. MS grubu ve kontrol grubu arasında AMİSOS-R ve KHÖ skorları açısından anlamlı fark saptanmadı. MS alt tipleri ile AMİSOS-R ve KHÖ arasında anlamlı fark saptanmadı. MS hastalarında BDÖ, BAÖ, MOKBÖ toplam puanı 5 kontrol grubuna göre daha yüksekti. BDÖ ve BAÖ skorları EDSS ve hastalık süresiyle pozitif korelasyon gösterdi. DEHBÖ (özellikle dikkat eksikliği alt ölçeği) puanları kontrol grubuna göre yüksekti. Yaşam kalitesi MS grubunda daha kötüydü. Cinsiyetler arasında yalnızca MOKBÖ temizlik alt ölçeği ve FÇBMÖ kişisel standartlar alt boyutunda kadınlarda daha yüksek skorlar elde edildi. Korelasyon analizlerinde; yaş, hastalık süresi ve EDSS ile BDÖ, BAÖ, SF-36 arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edildi. Ayrıca AMISOS-R, KHÖ, BDÖ, BAÖ, DEHBÖ ve MOKBÖ skorları arasında da pozitif yönde anlamlı korelasyon izlendi. Sonuç: MS hastalarında mizofoni ve hiperakuzi gibi işitsel hassasiyetler psikiyatrik komorbiditelerle ilişkili bulunmuş ve bu durumun yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yarattığı gözlenmiştir. Klinik uygulamalarda, yalnızca nörolojik değerlendirme değil, aynı zamanda duyusal ve psikolojik işlevlerin bütüncül biçimde ele alınması gerekmektedir. Gelecekte nörogörüntüleme, nörofizyolojik ve nöropsikiyatrik testlerin de dâhil olduğu daha geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu sayede, MS hastalarındaki duyusal hassasiyetin altında yatan nörobiyolojik mekanizmalar daha iyi anlaşılabilecek ve multidisipliner yaklaşımla bireyselleştirilmiş tedavi stratejileri geliştirilebilecektir. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz , Mizofoni, Hiperakuzi, Dikkat Eksikliği, Obsesif- Kompulsif Davranışlar